TÜRK SİNEMA FİLMLERİNDE YER TUTUCULAR
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NATO KHINIKADZE
Danışman: Fatih Doğru
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Türk sinema filmlerinde konuşma dili içinde kullanılan yer tutucuları incelemeyi amaçlamaktadır. Yer tutucular; konuşma sırasında adı bilinmeyen bir kavramı adlandırma ihtiyacı duyulması bir sözcüğün hatırlanamaması, söylenmek istenmemesi ya da gereksiz görülmesi durumlarında geçici olarak kullanılan ifadelerdir. Türkçede yer tutucular üzerine yapılan çalışmalar sınırlı sayıdadır ve özellikle sinema filmlerini temel alan karşılaştırmalı bir araştırmaya rastlanmamaktadır. Bu nedenle çalışmada, Türk sinema filmlerinde yer tutucuların nasıl ve ne sıklıkta kullanıldığı ele alınmıştır. Araştırmanın inceleme kapsamını, 2005– 2018 yılları arasında çekilmiş ve farklı film türlerini temsil eden on iki Türk sinema filmi oluşturmaktadır. Dram, komedi, aksiyon, korku, romantik, bilim kurgu, animasyon, suç, tarih ve aile türlerinden seçilen filmler izlenmiş; filmlerde yer alan yer tutucu kullanımları belirlenmiştir. Tespit edilen örnekler, kullanım amaçlarına ve dilbilgisel özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Elde edilen veriler, film türleri arasında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, yer tutucuların Türk sinema filmlerinde yaygın olarak kullanıldığını göstermektedir. Özellikle konuşma ve diyalogların yoğun olduğu film türlerinde yer tutucu kullanımının daha belirgin olduğu görülmüştür. Dilbilgisel özellikleri bakımından Türk sinema filmlerinde yer tutucuların adıl ve seslenme türlerinde çok daha yaygın kullanıldığı görülmüştür. Yer tutucular en fazla adı söylemekten kaçınılan varlıklar için tercih edilmiştir. Bu çalışma, Türk sinemasında yer tutucuların kullanımını ortaya koyarak alana katkı sağlamayı ve ileride yapılacak araştırmalar için bir temel oluşturmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Yer tutucu, Sinema, Film Türleri, Gönderim, Adıllar