Sıvılaşma kaynaklı yer değiştirmesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IMTAZ DEWAN
Danışman: Kamil Bekir Afacan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sıvılaşma kaynaklı zemin yer değiştirmesi, mühendislerin sıvılaşma olgusunu incelemesindeki en önemli endişelerden biridir ve genellikle altyapı ile binalarda önemli hasarlara yol açar. Sismik mühendislikte, özellikle gevşek ve suya doygun zeminlerin bulunduğu bölgelerde, depremler sırasında yapısal çökmelere neden olan zemin sıvılaşması önemli zorluklar yaratmaktadır. Bu çalışma, sıvılaşma derinliği ile zemin üzerinde yatay yer değiştirme ve oturma şeklinde tezahür eden etkiler arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamaktadır. Gelişmiş sayısal modelleme teknikleri ve güncel çalışmalardan elde edilen bulgular kullanılarak sıvılaşma davranışının anlaşılmasının derinleştirilmesi hedeflenmektedir. Sismik yükleme ile zemin davranışı arasındaki karmaşık etkileşimleri simüle etmek için PLAXIS 2D'de iki boyutlu bir model kullanılmıştır. Sahada yapılan testlerden elde edilen zemin özelliklerine dayanarak, 13 katmanlı bir zemin profili oluşturulmuş ve sıvılaşabilir tabakanın konumu üstten alta doğru değiştirilerek 11 farklı sismik durum analiz edilmiştir. Çalışma, sıvılaşabilir tabakanın derinliğinin, çeşitli deprem senaryolarında zemin yer değiştirmesinin büyüklüğü ve dağılımı üzerinde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Sıvılaşmanın yüzeydeki tezahürü (yanal yer değiştirme ve oturma), sıvılaşabilir tabakanın derinliği arttıkça kademeli olarak azalma eğilimi göstermektedir. Bu, belirli bir derinlikten sonra sıvılaşmanın yüzeydeki etkisinin ihmal edilebileceği anlamına gelir. Ancak, sıvılaşabilir tabakanın kalınlığı ve rijitliğinin, fazla boşluk suyu basıncı oluşumu ve yer değiştirme üzerinde daha kritik bir rol oynadığı da gözlemlenmiştir. Daha kalın sıvılaşabilir tabakalar, zemin sıkılaşmasını artırarak yüzeyde daha fazla oturmaya neden olmaktadır. Düşük SPT-N değerlerine sahip kum tabakaları ise sıvılaşmaya daha yatkın olup daha büyük yer değiştirmelere yol açabilmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, sayısal modelleme ve simülasyon yoluyla sismik risk değerlendirmelerinde tahmin yeteneklerini geliştirmeyi ve geoteknik tasarımda daha güvenli mühendislik uygulamalarına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Sıvılaşma, Yatay yer değiştirme, Oturma, PLAXIS 2D, Sıvılaşabilir tabaka