Matematik Öğretmen Adaylarının ChatGPT Aracılığıyla 5E Öğrenme Modeline Uygun Ders Planı Hazırlama Deneyimleri

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Eğitimi Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLSÜM DEMİR

Danışman: Emre Ev Çimen

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmen adaylarının 5E

öğrenme modeline uygun ders planı hazırlama süreçlerini incelemek; öğetmen adayları-

nın 5E öğrenme modeline uygun olarak hazırladıkları ders planları ile ChatGPT 3.5’i kul-

lanarak oluşturdukları ders planlarını karşılaştırmalı olarak incelemek ve öğretmen aday-

larının görüşeri ile birlikte değerlendirmektir.

Yöntem: Nitel paradigmanın benimsendiği bu araştırma bir durum çalışmasıdır.

Çalışma 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında bir devlet üniversitesinde yapılmıştır. Ça-

lışmanın katılımcıları, Öğretmenlik Uygulaması I-II dersini alan toplam 10 öğretmen ada-

yıdır. Çalışmanın verileri, uygulanan görüşme ve görev formlarından toplanmıştır. Ders

planlarının değerlendirilmesi için değerlendirme formu hazırlanmıştır. Toplanılan veriler

içerik analiziyle çözümlenmiştir.

Bulgular: Araştırmanın bulgularına göre, çalışmaya katılan öğretmen adaylarının

çoğunluğu yapay zekâ ve bu teknolojinin kullanımı konusunda sınırlı bilgiye sahiptir.

Yapay zekâya dair bilgiye sahip olan katılımcıların sayısı azdır. Aynı paralelde üretken

yapay zekâ kavramını bilenlerin oranı oldukça düşüktür. Bununla birlikte, katılımcıların

çoğu ChatGPT hakkında belli düzeyde bilgi sahibidir ve önceden bu aracı kullanmış olan-

lar da bulunmaktadır. ChatGPT'yi kullanan öğretmen adayları, genellikle problem çözme,

makale özetleme, ödev hazırlama ve olayları yorumlama gibi amaçlarla kullanmaktadır.

Matematik dersi özelinde ChatGPT'nin potansiyel kullanım alanlarına ilişkin uygulama

öncesi önerilerde bulunmuşlardır. Bunlar; farklı çözüm yöntemleri, üç boyutlu çizimler,

matematik tarihi araştırmaları ve soruların ispatıdır. Uygulama sonrası öğretmen adayla-

rına aynı soru yöneltildiğinde çoğunluğun “Materyal / etkinlik / oyun önerisi alma, farklı

anlatım şekilleri, somutlaştırma” şeklinde önerilerde bulunduğu görülmüştür.

Öğretmen adaylarının kendi hazırladıkları ders planları incelendiğinde çoğunun

giriş kısmında ilgi çekici sorular veya etkinlikler sunma konusunda yeterli olduğu görül-

müş, ancak önbilgileri canlandırma konusunda bazı eksiklikler tespit edilmiştir. Ayrıca,

keşfetme ve açıklama aşamalarında istenilen düzeyde performans gösteren katılımcıların

az olduğu, materyal ve görsel kullanımında ve derinleştirme adımında ise belirli zorluklar

yaşandığı belirlenmiştir.

Öğretmen adaylarının ChatGPT aracılığıyla hazırladığı ders planlarında çoğunlu-

ğun giriş, keşfetme, açıklama, derinleştirme ve değerlendirme aşamalarında ‘yeterli’ veya

‘kısmen yeterli’ düzeyde ders planları sunduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların çoğun-

luğu, ChatGPT'yi kullanırken ekonomik bir araç olarak gördüklerini belirtmişlerdir, an-

cak bazıları uygulamada bazı sıkıntılar yaşanabileceğini vurgulamıştır. Kendi hazırladık-

ları ders planları ile ChatGPT tarafından hazırlanan ders planlarını karşılaştıran katılım-

cılar, genellikle ChatGPT'nin pratik ve hızlı olmasını övmüş, ancak sınıf bazında uygula-

mada, anlatılan öğrenci düzeyine uygun olmama gibi bazı sıkıntılar yaşanabileceğini dile

getirmişlerdir.

Sonuç ve Öneriler: Bu çalışmada, katılımcı öğretmen adaylarının 5E öğrenme

modeline ilişkin hazırbulunuşluk düzeylerini belirlemek amacıyla çeşitli sorular kullanıl-

mıştır. Verilen yanıtların incelenmesi sonucunda, hiçbir öğretmen adayının 5E öğrenme

modelini doğru bir şekilde tanımlamadığı belirlenmiştir. Araştırmaya dahil edilen öğret-

men adaylarının yapay zekâ ile ilgili bilgi düzeylerine bakıldığında, çoğunluğun kısmen

bilgi sahibi olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmen adaylarının geçmişte kullandıkları yapay

zekâ araçları incelendiğinde, en yaygın kullanılan aracın ChatGPT olduğu tespit edilmiş-

tir. ChatGPT'ye ilişkin bilgi düzeylerine bakıldığında ise çoğunlukla temel düzeyde bilgi

sahibi oldukları görülmüştür.

Öğretmen adayları, genellikle ChatGPT'nin hazırladığı ilk ders planını değiştir-

meyi tercih etmiş ve çeşitli düzenlemeler talep etmiştir. Bu düzenlemeler, ders süresi,

etkinlik sayısı ve türü, yöntemlerde değişiklikler ve teknoloji entegrasyonu gibi konuları

kapsamaktadır. Adayların çoğu, ChatGPT'den sunulan planı tamamen kendi ihtiyaçlarına

göre yeniden düzenlemesini istemiştir. Hazırlanan ders planlarının biçimsel inceleme-

sinde, sadece bir öğretmen adayının hatalı bir bölüm doldurduğu belirlenmiştir. Teknoloji

kullanımında çoğunlukla akıllı tahta ile sınırlı kalınmış olduğu görülmüştür.

Öğretmen adaylarının ders planı hazırlama sürecine ilişkin değerlendirmeleri

farklılık göstermektedir. En yaygın üç görüş, ChatGPT'nin zaman ve emek tasarrufu sağ-

layan ekonomik bir araç olarak faydalı olduğu yönündedir. Genel olarak, öğretmen aday-

ları ChatGPT ve 5E öğrenme modeli kullanımında ilerleme kaydettiklerini ve ChatGPT

kullanımında zorlanmadıklarını ifade etmişlerdir.

Öğretmen adaylarından ChatGPT tarafından hazırlanan ders planını değerlendir-

meleri istendiğinde, genellikle öğretmen adayları ChatGPT'nin 5E öğrenme modeline uy-

gun bir şekilde ders planı hazırladığını düşünmüşlerdir. Ancak, olumsuz görüş bildiren

öğretmen adayları, ChatGPT'nin herkes için standart ders planları hazırladığını savun-

muşlardır. Öğretmen adayları, kendi hazırladıkları ders planları ile ChatGPT tarafından

hazırlanan ders planlarını karşılaştırdıklarında, çoğunlukla ChatGPT'nin teorik olarak iyi

olduğunu ancak uygulamada sıkıntı yaşanabileceğini düşünmüşlerdir. ChatGPT tarafın-

dan hazırlanan ders planlarının öğrenci profili gibi parametreleri göz önünde bulundura-

rak öznel bir program oluşturmadığını, genel bir program önerisi sunduğunu belirtmişler-

dir.

Öğretmen adaylarının ChatGPT kullanımındaki yetkinlikleri ve 5E öğrenme mo-

deli hakkındaki bilgileri çalışma sonunda değerlendirilmiştir. Adayların çoğu ilerleme

kaydettiklerini ve kısmen yeterli olduklarını ifade etmiş, adaylardan olumlu geri bildirim-

ler alınmıştır.

Öğretmen adaylarının ChatGPT aracılığıyla 5E öğrenme modeline uygun ders

planı hazırlama sürecine ilişkin görüşlerinin incelenmesiyle ortaya çıkan bu çalışmanın

sonucunda araştırmacılara bazı öneriler sunulmuştur:

• ChatGPT kullanarak öğretmen adaylarının oluşturduğu ders planlarının uygulama

süreci incelenerek yeni bir araştırma geliştirilebilir.

• Öğretmen adaylarına ChatGPT kullanarak materyal tasarlatılabilir ve bu süreç öğ-

retmen görüşleri alınarak bir çalışma olarak sunulabilir.