Askeri hava taşıma probleminde risk yönelimli eşzamanlı rotalama–çizelgeleme ve çözüm önerileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGÜR AKSOY

Danışman: MUZAFFER KAPANOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Her faaliyette olduğu gibi askeri faaliyetlerde de lojistik operasyonların etkin ve minimum maliyetlerle yapılabilmesi büyük önem taşımaktadır. Hava kuvvetlerindeki lojistik faaliyetlerin en hayati bileşeni hava taşımalarıdır. Hava taşımalarına ait maliyetlerin en büyük kısmını uçaklara ait uçuş maliyetleri (yakıt, personel vb.) oluşturur. Bu nedenle, hava taşımalarında kullanılan hava araçlarına ait rotaların optimize edilmesi çok önemlidir. Bu çalışmaya konu olan Askeri Hava Taşıma Problemi (AHTP), literatürdeki talep anında taşıma (On Demand Transportation) probleminin bir varyantı olup, önemli özellikleri arasında üslere (müşterilere) ait taleplerin farklı uçaklarla taşınabilmesi (bölünebilen talepli), her üssün bir talep noktası ve/veya depo olarak davranabilmesi, eş zamanlı toplama ve dağıtma yapılabilmesi ve kapasiteli heterojen hava araçlarının kullanılması sayılabilir. Ayrıca savaş ve gerginlik gibi zamanlarda kargo uçaklarının karşılaşabilecekleri riskler de göz önünde tutulmuş ve uçakların maruz kalacağı riskler azaltılmaya çalışılmıştır. Kötü hava koşullarında iniş kalkış yapan uçakların maruz kaldığı risk, önerilen bir bulanık kontrolcü ile modellenerek rota optimizasyonunda kullanılmıştır. AHTP için bir matematiksel model geliştirilmiş olup küçük boyutlu problemler matematiksel model ile çözülmüştür. Daha büyük boyutlu problemlerin çözülebilmesi için bir Hücresel Genetik Algoritma önerilmiştir. AHTP'ye ait örnek problemler literatürde olmadığı için yeni deney seti oluşturulmuştur. Oluşturulan problemler önerilen Hücresel Genetik Algoritma ve Klasik Genetik Algoritma ile çözülmüştür. Önerilen Hücresel Genetik Algoritma ile Klasik Genetik Algoritmaların sonuçları karşılaştırılmıştır.