Lokal soğuk uygulamanın hemodiyalizde gelişen kas krampına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİGEN AKAY
Danışman: AYŞE ÖZKARAMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma kronik böbrek yetmezliği (KBY) hastalarında hemodiyaliz (HD) esnasında gelişen kas kramplarına lokal soğuk uygulamanın etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Kapsam: Araştırma 1 Mart 2018-30 Aralık 2018 tarihleri arasında Eskişehir Anadolu Diyaliz Merkezinde örneklem seçim ölçütlerine uyan 37 uygulama, 37 kontrol grubu olmak üzere 74 KBY hastası ile gerçekleştirildi. Yöntem: Ön test-son test kontrollü deneysel araştırmanın verileri Birey Tanıtım Formu, Visual Analog Skala (VAS), Uygulama Değerlendirme Formu, buz aküsü ve ısı ölçer kullanılarak toplandı. Elde edilen sürekli veriler ortalama ve standart sapma, kategorik veriler ise yüzde (%) olarak verildi. Elde edilen veriler Kolmogorov Smirnov testi, Mann-Whitney U testi, Bağımsız Örneklem T- testi, One-Way ANOVA testi, Paired Samples T-testi, İki Yönlü Varyans Analizi, Ki kare testi, Pearson Korelasyon Analizi testi ile analiz edildi. Bulgular: Araştırmada hastaların yaş ortalaması 64,74±1,14yıl olup, %44,6'sı kadın, %55,4'ü erkektir. Hastalara 4,09±0,43 yıldır HD uygulanırken, hastaların tamamının 3gün/hafta HD yapılmaktadır. HD esnasında kas kramplarının çoğunlukla alt ekstremitelerde geliştiği belirlendi (uygulama grubu=%86,5; kontrol grubu=%97,3). Her iki grup hastada kas krampına yönelik hekim tarafından verilen tedaviler arasında fark bulunmamakla (p˃0,005) birlikte karnitin uygulaması, ultrafiltrasyonu durdurma veya azaltma, salin sıvı replasmanı uygulandı. Araştırmada hastaların grup içi kas krampı şiddeti değerlendirildiğinde; birinci değerlendirmeye göre ikinci değerlendirmede her iki grubun kas krampı şiddeti ortalama puanının düştüğü belirlendi (p˂0,0001). Kas krampı şiddetinin gruplar arası karşılaştırılmasında her iki değerlendirmede de kontrol grubunun uygulama grubuna göre kas krampı şiddeti ortalama puanının daha düşük olmasına karşın (p=0.019), tekrarlı ölçümde gruplar arasında kramp şiddeti ortalama puanında fark olmadığı belirlendi (p=0.548). Kas krampı uygulama grubunda 9,49±0,86dk, kontrol grubunda 7,51±0,69dk sürdü (p=0,078). Kas kramp şiddeti ile kas kramp süresi arasında pozitif yönde güçlü ilişki saptandı (r=0,688; p=0,0001). Sonuç: Araştırmamızda kas kramp şiddeti arttıkça kramp süresinin uzadığı, lokal soğuk uygulamanın kas kramp şiddetine ve kramp süresine istatistiksel anlamlı düzeyde etkisinin olmadığı belirlendi. Anahtar kelimeler: Kronik Böbrek Yetmezliği, Hemodiyaliz, Lokal Soğuk Uygulama, Kas Krampları, Hemşire.