Eskişehir yöresinde süne emgisinin ekmeklik buğdayda kalite üzerine etkisinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM ÇOMA
Danışman: MURAT OLGUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, ülkemizde ve bölgemizde gittikçe zararı artan sünenin (Eurygaster spp), buğday kalitesi üzerine olan zarar etkisini belirlemek amacıyla; protein oranı, unda nem miktarı, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, gluten oranı, gluten indeksi, sedimantasyon, beklemeli sedimantasyon ve düşme sayısı (falling number) üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmada 2014-2015 yılında kıraç koşullarda yetiştirilen Bezostaja-1, Sönmez-2001 ve Yunus çeşitlerinden elde edilen tohumlar kullanılmıştır. Bulgulara göre süne, protein oranına fazla etki etmemekte ancak protein kalitesine etki etmektedir. Diğer taraftan, süne zararı undaki nem miktarına etki etmemekle birlikte, %14 civarında nem miktarı ekmek yapım özelliğini arttırmaktadır. Bin tane ve hektolitre ağırlığı, çeşitlere ve tane kalitesine bağlı iken, süne zararının bu faktörlere etkisi bulunmamaktadır. Bu özellikler dolayısıyla Bezotaja-1 çeşidi unda nem miktarı, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığı yönünden en iyi çeşit olarak belirlenmiştir. Benzer şekilde gluten oranı da, çeşitler arası farklılık gösteren, fakat süne zararından önemli oranda etkilenmeyen bir özellik olup, Sönmez-2001 çeşidi en fazla gluten oranına sahip çeşit olarak belirlenmiştir. Gluten indeks değeri, sedimantasyon, beklemeli sedimantasyon ve düşme sayısı; hem genotipik farklılıktan, hem de süne zararından oldukça etkilenen özellikler olarak belirlenmiştir. Sedimantasyonun süne zararından fazla etkilenmediği tespit edilmiş olup, beklemeli sedimantasyonun, %3 süne zararından sonra değerinin düştüğü tespit edilmiştir. Bu bulgulara göre Bezostaja-1 çeşidi en kaliteli çeşit olarak belirlenmiştir. Gluten indeksi, artan süne zararı ile birlikte düşmekte ve %3 den fazla süne zararı da düşme sayısına olumsuz etki etmektedir. Bu iki özellik bakımından da Yunus çeşidi en kaliteli çeşit olarak belirlenmiştir. Bu açıklamalar doğrultusunda Bezostaja-1 ve Sönmez-2001 çeşitleri kaliteli çeşitler olarak belirlenmekle birlikte süne zararının protein oranı, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, gluten oranı ve nem oranı üzerine etkisinin olmadığı ve bu özellikler yönünden farklılıkların çeşitlerden kaynaklandığı; yine süne zararının gluten indeks, sedimantasyon, beklemeli sedimantasyon, düşme sayısı üzerine etki yaptığı ve süne zarar eşiğinin %3 olduğu sonucuna varılmıştır.