Emzirme motivasyonu ölçeğinin Türkçeye uyarlanması, emzirme motivasyonunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERRAK MIZRAK
Danışman: Nebahat Özerdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda, Kestler-Peleg (2015) tarafından geliştirilen Öz-Belirleme Kuramı'na dayalı Emzirme Motivasyon Ölçeği'nin primipar ve multipar anneler için Türkçe' ye uyarlaması yapılarak, emzirme motivasyonunu etkileyen faktörler incelenmiştir. Ayrıca çalışmada emzirme motivasyonunun tek başına anne sütü ile beslemedeki etkisinin de belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışma metodolojik ve tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Postpartum Dönem Veri Toplama Formu, Emzirme Motivasyon Ölçeği, Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği, Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği ve Maternal Bağlanma Ölçeği kullanılmıştır. Örneklem kriterlerine uyan 250 primipar ve multipar kadına veri toplama araçları doğum sonu 8.haftada uygulanmıştır. Belirlenen hastanelerin doğum sonu kliniklerinde yatan annelerle görüşülmüş, kendilerine 8.haftada ev ziyareti yapılarak veri toplama araçlarının uygulanacağı bilgisi verilmiştir. Veriler 10 Mayıs 2016-24 Mart 2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Bulgular: Emzirme Motivasyon Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun primipar anneler için 23 madde ve beş alt faktörden; multipar anneler için ise 24 madde ve altı alt faktörden oluştuğu açımlayıcı faktör analizi ile belirlenmiştir. Hesaplanan cronbach alpha değerine göre Emzirme Motivasyon Ölçeği primipar (cronbach alfa: 0.887) ve multipar (cronbach alfa: 0.914) anneler için oldukça güvenilir bir ölçektir. Otonom motivasyon düzeyi ilkokul mezunu olan annelerde üniversite mezunu olan annelere göre daha düşüktür. Multipar annelerin gebelikte sigara kullanma durumları emzirme motivasyonlarını etkilemezken, primipar annelerde gebeliğinde sigara kullananların otonom motivasyonları daha düşük bulunmuştur. Primipar ve multipar annelerin kontrollü motivasyon düzeyi depresyon riski bulunanlarda daha yüksek bulunmuştur. Primipar ve multipar annelerden emzirme öz-yeterlilik puanları yüksek olanların otonom motivasyon düzeyleri daha yüksektir. Multipar annelerin otonom motivasyonları ile maternal bağlanma durumları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Doğum sonu 8.haftada bebeklerine tek başına anne sütü veren primipar ve multipar annelerin otonom motivasyonları, bebeklerine anne sütüyle birlikte mama takviyesi yapan annelere göre daha yüksek olarak bulunmuştur. Sonuç: Emzirme Motivasyon Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun annelerin emzirme motivasyonunu belirlemede geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. Primipar annelerde; yaş, öğrenim düzeyi, sigara kullanımı, emzirme desteği alma durumu, depresyon riski, emzirme öz-yeterlilik algısı emzirme motivasyonu ile ilişkili bulunmuştur. Multipar annelerde öğrenim düzeyi, emzirme desteği alma, depresyon riski, emzirme öz-yeterlilik algısı ve maternal bağlanma emzirme motivasyonu ile ilişkili faktörlerdir. Anahtar Kelimeler: Emzirme, Emzirme motivasyonu ölçeği, Etkileyen faktörler, Ölçek uyarlama.