Kronik hastalığı olan bireylerin psikolojik dayanıklılığa ve umuda ilişkin yaşam deneyimleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE KURT
Danışman: MUHAMMET FATİH YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın genel amacı kronik hastalığa sahip olan yetişkin bireylerin psikolojik dayanıklılık ve umut bağlamında yaşam deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Bu araştırmada kronik hastalığı olan bireylerin hastalıkla mücadele etme ve hastalıkla yaşamaya uyum sağlama sürecinde olumlu yanları olan kaynakların anlaşılması amaçlanmaktadır. Yöntem: Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin kullanıldığı araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'de yaşayan 18- 45 yaş aralığındaki diyabet, kronik pankreatit, kardiyovasküler hastalıklar veya solunum yolu hastalıklarından en az birine yönelik kronik hastalık tanısı almış gönüllü 11 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların 6'sı erkek, 5'i kadındır. Veriler; araştırmacı tarafından hazırlanan, 10 açık uçlu soru ve ek sondaj sorulardan oluşan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Veriler içerik analizi yöntemiyle ve veri analiz programı MAXQDA 2024 kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Veri analizi sonucunda dört ana tema ve on beş alt tema bulunmuştur. Ana temalar; kronik hastalıkla yaşam deneyimi, psikolojik dayanıklılık ve baş etme stratejileri, umut ve gelecek algısı, koruyucu destek kaynakları olarak belirlenmiştir. Kronik hastalık sürecinde çeşitli yaşam rutini değişiklikleri, fiziksel ve duygusal değişimler, kariyer tercihleri üzerinde bazı değişiklikler ve sosyal ortam seçicilikleri yaşanabildiği görülmüştür. Bireylerin kronik hastalıklarını genel anlamda kabullendikleri ve hastalıklarıyla yaşamaya alıştıkları gözlemlenmiştir. Psikolojik dayanıklılık bağlamında analiz edilen verilerde kronik hastalık deneyimleyen bireylerin zorluklarla mücadele ettikleri, olumlu kişilik özelliklerinin hastalıkla baş etme sürecine olumlu katkı sağladığı, içsel motivasyonun kişilere güç verdiği ve manevi inancın baş etme sürecinde olumlu bir yanının olduğu görülmüştür. Bireylerin umutlarını sürdürebildikleri ve bu noktada umudunu sürdüren bireylerin gelecek kaygısı yaşamadığı fark edilmiştir. Katılımcıların büyük bir çoğunluğunun yaşamda amaçlarının olduğu görülmüştür. Gelecek kaygısının ölüm korkusu ile ortak bağlamda yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Yaşamın değerli olduğu inancı ile kronik hastalıkla daha iyi baş edildiği görülmüştür. Kronik hastalıkla yaşam deneyiminde en büyük destek kaynaklarından biri olan eş ve aile desteğinin hastalığa sahip bireyler üzerinde oldukça olumlu ve güçlendirici bir tarafının olduğu anlaşılmıştır. Ek olarak sosyal ilişkiler ve hobilerin de hastalık deneyimleme sürecinde bireylere iyi gelen koruyucu kaynaklar olduğu görülmüştür. Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında, kronik hastalıkla yaşamanın farklı bağlamlarda bir uyum sürecini beraberinde getirdiği ve kronik hastalıkla yaşamanın hem tıbbi hem de yaşamın yeniden düzenlenmesini gerektiren kapsamlı bir süreç olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, kronik hastalık hem fiziksel hem de duygusal süreçleri içinde barındırmakta olup günlük yaşam rutinleri, çalışma hayatı, sosyalleşme ve kabulleniş üzerinde önemli değişimler yaratmaktadır. Bu süreçte ise psikolojik dayanıklılık ve umudun hem koruyucu hem de baş etme kaynaklarını güçlendirici bir tampon görevi gördüğü anlaşılmıştır. Araştırmanın kronik hastalık deneyimleyen bireylerin psikolojik dayanıklılıklarını, umut ve motivasyon düzeylerini güçlendirici psikoeğitim programları ve uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlayacağı; ayrıca koruyucu destek kaynaklarına ilişkin bilinçlendirmeye yönelik gelecekte yapılacak olan araştırmalar ve uygulamacılar için yol gösterici nitelikte olabileceği düşünülmektedir.