Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH AYDIN
Danışman: Nilüfer Demirsoy
Özet:
Başlık: Yapay Zekâ ile Desteklenmiş Bilgilendirilmiş Onamda Etik Kodlarının
Belirlenmesi
Amaç: Bu doktora tezi, yapay zekâ (YZ) destekli bilgilendirilmiş onam
sistemlerinin uygulanmasında ortaya çıkabilecek etik sorunları analiz ederek, bu
sistemlerin etik kodlarını belirlemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Çalışma, ulusal ve uluslararası bilgilendirilmiş onam ve YZ etiği
kılavuzlarının kapsamlı bir incelemesini içermektedir. Ayrıca, GPT-4 tabanlı
ChatGPT gibi gelişmiş YZ programlarına bilgilendirilmiş onam senaryoları sunularak
etik davranışları değerlendirilmiş ve elde edilen veriler geleneksel etik ilkeleri ve YZ
etik kılavuzları ışığında analiz edilmiştir.
Bulgular: Geleneksel etik ilkelerin YZ çağında önemini koruduğu ancak
şeffaflık, hesap verebilirlik ve denetlenebilirlik gibi yeni ilkelerin ön plana çıktığı
görülmüştür. YZ sistemleri, dil ve kültür farklılıklarından kaynaklanan sorunları
azaltma, daha ayrıntılı bilgi sağlama ve yönlendirmeleri en aza indirme potansiyeline
sahipken, empati, şefkat ve yas gibi insani unsurların eksikliği dikkat çekmektedir.
Sonuç: Çalışma, YZ destekli bilgilendirilmiş onam sistemlerinin
uygulanmasında dikkat edilmesi gereken 21 etik kod önermektedir. Bu kodlar,
hastanın özerkliğini, mahremiyetini ve güvenliğini korurken, YZ sistemlerinin şeffaf,
hesap verebilir ve adil olmasını sağlamayı hedeflemektedir. Ayrıca, insan kontrolünün
önemine vurgu yapılarak, “metadeontik” adı verilen yeni bir etik yaklaşım
önerilmektedir. Bu yaklaşım, evrensel ve değişmez etik ilkelerin, YZ marifetiyle
bireysel ihtiyaçlara ve kültürel farklılıklara göre uyarlanmasını öngörmektedir.