50/2 numaralı İsveç ahkâm defteri'nin ışığında Osmanlı-İsveç ilişkileri (1759-1827)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANDOST URAL
Danışman: MERYEM KAÇAN ERDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde, 50/2 Numaralı İsveç Ahkâm Defteri (H. 1172-1242 / M. 1759-1827) ışığında 1759-1827 yılları arasında Osmanlı-İsveç ilişkilerinin seyri ve bu seyrin siyasi, diplomatik, hukuki ve ticari alanlardaki yansımaları ele alınmaktadır. Tezin amacı, ilgili ahkâm defterinde yer alan hükümler kapsamında 1759 yılından 1827 yılına kadar uzanan süreçte Osmanlı-İsveç ilişkilerinin değişimi, gelişimi ve sonuçları ile bunların her iki devlet üzerindeki etkilerini çeşitli boyutlardan ortaya koymaktır. Tezin Osmanlı-İsveç ilişkilerini ele alan diğer çalışmalardan farkı, 18. yüzyılın ikinci yarısından 19. yüzyılın ilk çeyreğine kadar olan Osmanlı-İsveç ilişkilerini siyasi ve diplomatik boyutlarla birlikte hukuki ve ticari boyutlarla da incelemesi ve değerlendirmesidir. Bu bakımdan tez, 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı-İsveç ilişkilerini, Osmanlı topraklarında bulunan İsveçlilerin karşılaştıkları hukuki ve ticari sorunlar gibi spesifik konular bazında da ele almaktadır. Ayrıca Osmanlı-İsveç arasındaki dostluğun önemli bir göstergesi olan ve İsveç tebaasına Osmanlı toprakları dahilinde hukuki ve ticari imtiyazlar sağlayan 1737 İsveç Ahidnâmesi'nin maddelerine gerek İsveç gerekse Osmanlı yönetiminin ne kadar bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Nitekim bu konu, 50/2 Numaralı İsveç Ahkâm Defteri'ndeki hükümler ışığında ayrıntılı olarak ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Çalışma tümevarım yöntemi ile işlenmiştir. Tezin birinci bölümünde konu bütünlüğü ilkesi gereğince Osmanlı-İsveç ilişkilerinin başlangıcı ve 18. yüzyılın ikinci yarısına kadar olan seyri ele alınmıştır. İkinci bölümde 1759-1827 yılları arasında Osmanlı Devleti'ndeki İsveç elçileri ve konsoloslarına yer verilerek bunların Osmanlı-İsveç ilişkilerindeki yeri ve önemi açıklanmıştır. Ardından ilgili yıllar arasında Osmanlı topraklarında bulunan İsveçlilerin karşılaştıkları sorunlar Osmanlı-İsveç hukuki ilişkileri kapsamında incelenerek değerlendirilmiştir. Çalışmanın son bölümü olan 3. bölümde ise 1759-1827 dönemindeki Osmanlı-İsveç ticari ilişkileri ele alınmıştır. Bu bölümde Osmanlı-İsveç ticari ilişkilerinin seyri ve öneminden bahsedilmiş, Osmanlı toprakları ve sularında ticari faaliyette bulunan İsveç tüccarının faaliyetlerine engel olan hususlar değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise tezde elde edilen sonuç ve bulgular açıklanarak 1759-1827 yılları arasındaki Osmanlı-İsveç ilişkilerine dair genel bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler Osmanlı, İsveç, Rusya, Ahkâm Defteri, İsveç Tüccarı.