Bazı taze fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotiplerinin su basması stresine toleransları ve geri kazanım kapasiteleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Bahçe Bitkileri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÇİĞDEM AYDOĞAN

Danışman: Ece Turhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bazı taze fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotiplerinin su basması stresine toleranslarının ve geri kazanım kapasitelerinin morfolojik ve fizyolojik açıdan araştırıldığı bu çalışmada 15 genotip kullanılmıştır.Bitkiler kontrollü sera koşullarında ortalama 30/17 ºC sıcaklıkta (gündüz/gece) ve ? % 50 nemde yetiştirilmiştir. Fideler 3-4 yapraklı olduğu dönemde 7 gün süre ile su basması stresine maruz bırakılmış ve sonrasında 7 gün boyunca normal koşullar altında yetiştirilmiştir. Her iki uygulamanın sonunda genotiplere ait yaprak ve kök yaş- kuru ağırlıkları, genç ve yaşlı yaprakların yaprak alanı ve yaprak renginde meydana gelen değişimler tespit edilmiştir. Bununla birlikte, toplam klorofil miktarı, yaprak oransal su kapsamı, turgor kaybı değerleri ve hücresel zararlanma derecesinde meydana gelen değişimler belirlenmiştir. Analizlerin sonunda genotipler arasındaki fark ile genotip ve uygulama arasındaki interaksiyon istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Ayrıca NAD(P)H oksidaz aktivitesinin su basması uygulamasında arttığı, geri kazanım uygulamasıyla azaldığı tespit edilmiştir. Katalaz ve Glutatiyon Redüktaz aktivitelerinin ise su basması uygulamasıyla azaldığı, geri kazanım uygulamasıyla arttığı belirlenmiştir. Yapılan bütün analizlerde geri kazanım uygulaması sonucu bütün genotiplerde bir iyileşme olduğu fakat hiçbir analizde kontrol seviyesine ulaşılamadığı açıkça görülmüştür.Sonuç olarak, değerlendirmeye alınan 15 taze fasulye genotipi içerisinde 40 günlük, Y3 ve Y4 genotiplerinin hassas genotipler olduğu ve 7günlük uygulama sonunda örneklenen organların kaybedildiği belirlenmiş ve geri kazanım uygulamalarına 12 genotiple devam edilmiştir. Kalan genotipler içerisinde Şeker Fasulye genotipinin su fazlalığına göreceli olarak tolerant olduğu, Y1 genotipinin ise nispeten daha hassas olduğu ortaya konulmuştur. İncelenen tüm parametreler dikkate alındığında fasulye genotiplerinin su basması stresine toleranslarının ve geri kazanım kabiliyetlerinin kök ve yaprak bölgesine göre farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir.