Öğretmen algılarına göre mesleki ve teknik liselerin okul kültürü


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURŞEN BERK

Danışman: Elif Aydoğdu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı meslek liselerindeki öğretmenlerin okul kültürüne yönelik algılarını incelemektir. Ayrıca meslek lisesinde görev yapan öğretmenlerin okul kültürüne yönelik algılarının cinsiyet, öğrenim durumu, mesleki kıdem, branş, okulda çalıştıkları yıl, okulun öğrenci sayısı, öğretmen sayısı ve başarı ortalamasına göre farklılaşıp farklılaşmadığı tespit etmektir. Yöntem: Bu araştırmada meslek lisesinde görev yapan öğretmenlerin okul kültürü algılarını belirlemek üzere tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2018-2019 Eğitim-Öğretim yılında Eskişehir ili merkez ilçeler Odunpazarı ve Tepebaşı’n da bulunan MEB Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı meslek liselerinde çalışan 1278 öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise tabakalı örnekleme ile seçilen Eskişehir ili merkez ilçelerde görev yapan 492 meslek lisesi öğretmeni oluşturmuştur. Bu araştırmada veriler Weinstock, Yumoto, Abe, Meyers, & Wan (2016) tarafından geliştirilen ölçek ile toplanmıştır. Bu araştırmada verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t- testi ve tek yönlü ANOVA analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan öğretmenlerin okul kültürüne ilişkin yüksek akademik beklentiler boyutunda algıları (X̄ =2,151) “Katılmıyorum”, hedeflerin açıklığı boyutunda algıları (X̄ =2,466) “Katılmıyorum”, profesyonel öğretmen davranışları boyutunda algıları (X̄ =2,947) “Katılıyorum”, mesleki topluluk boyutunda algıları (X̄ = 2,498) “Katılmıyorum”, aile ve çevre katılımı boyutunda algıları ( X̄ = 2,723) “Katılıyorum”, paydaş dayanışması ve yenilikler için okul desteği boyutunda algıları (X̄ =2,783) “Katılıyorum” ve toplamda okul kültürü algıları (X̄ =2,636) “Katılıyorum” düzeyinde olduğu görülmüştür. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin okul kültürünü algı düzeylerinde cinsiyete, branşa, okulda çalışılan yıla, okulların başarı sırasına, öğretmen ve öğrenci sayılarına göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın sonucuna göre mesleki ve teknik liselerde görev yapan öğretmenlerin okul kültürüne ilişkin algılarının yüksek olduğu görülmüştür.  Profesyonel öğretmen davranışları ve aile ve çevre katılımı boyutlarında kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre daha yüksek algıya sahip oldukları bulunmuştur. Branş değişkenine göre yüksek akademik beklentiler boyutunda meslek dersi öğretmenlerinin okul kültürü algıları kültür dersi öğretmenlerine göre daha yüksek çıkmıştır. Çalışılan yıl değişkenine göre de profesyonel öğretmen davranışları ve toplamda daha az çalışma yılan sahip öğretmenlerin okul kültürü algılarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Okulların başarı sırası değişkeninde ise orta derecede başarılı okullardaki öğretmenlerin, başarı seviyesi en yüksek ve başarı seviyesi en düşük okullardaki öğretmenlere göre okul kültürüne yönelik daha yüksek algıya sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca okul kültürü algısı öğretmen sayısı en yüksek ve orta derecede olan okullardaki öğretmenlere göre, öğretmen sayısı en düşük olan okullardaki öğretmenler lehine çıkmıştır. Benzer biçimde okul kültürü algısı öğrenci sayısı en yüksek ve orta derecede olan okullardaki öğretmenlere göre öğrenci sayısı en düşük olan okullardaki öğretmenler lehine çıkmıştır. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda meslek liselerinde öğretmenlerin okul kültürü algılarının arttırılmasına yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.