Otonom robotlar için pekiştirmeli öğrenme tabanlı dağıtık arıza teşhis sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAHMUT KASAP
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ahmet Yazıcı
Eş Danışman: Eyüp Çinar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Otonom mobil robotlar (AMR'ler), endüstri 4.0 için en önemli siber-fiziksel sistemlerden biridir. Bu robotların arızaları, üretimde kazalara, maliyetli gecikmelere ve kesintilere neden olabilir. Arıza tespitinde veriye dayalı yapay zekâ yöntemleri başarılıdır. Fakat başarılı yapay zekâ modellerinin eğitimi, farklı sistemleri temsil eden yoğun veri gerektirir. Ham sensör verilerinin merkezi sisteme gönderimi hız, güvenlik ve bant genişliği sorunları ortaya çıkarır. Diğer yandan, yalnızca uç sistemlerde eğitilen modeller tüm ajanları ve durum uzayını temsil etmemektedir. Akıllı fabrikalar gibi gerçek ve dinamik ortamlarda birden fazla mobil robot ajan için merkezi ve eşzamanlı eğitim zordur. Her ajan bilinmeyen zor durumlarla karşılaşır ve arızalar nadir görülür, bu durum modelin dengesiz koşullarla eğitilmesi sorununu beraberinde getirir. Bu tez, öngörü ve sağlık yönetimi amaçları doğrultusunda, akıllı fabrikalarda filo düzeninde faaliyet gösteren AMR'ler için çok ajanlı pekiştirmeli öğrenmeye dayalı bir arıza tespit yöntemi önermektedir. Yöntem, ham verileri uç sistemlerden merkezi sisteme aktarmak yerine, model parametrelerinin eşzamansız olarak sistemler arası paylaşılmasına dayanır. Model eğitiminde, insan deneyiminin öğrenilmesini sağlayan taklit öğrenme kullanılmıştır. Çalışma, bilinmeyen ortamlarda birden fazla ajana yönelik eğitimde dengesiz veriler için parametrelendirilmiş orantılı ödül mekanizması önermektedir. Modeller uçta sensör tabanlı aykırılık tespiti gerçekleştirir. Arıza tespiti aşamasında tek sensör verisinde görülebilen ve yanlış alarma sebep olan gürültüye karşı karar seviyesi füzyonu uygulanmaktadır. Çalışma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akıllı Fabrika ve Robotik Laboratuvarı'nda yürütülmüştür. Sonuçlar önerilen yöntemin normal koşular için tüm yanlış alarmları ortadan kaldırdığını göstermektedir. Ayrıca arızalı koşular %100 oranında, arızalı pencereler ise yaklaşık %78 oranında tespit edilmiştir. Önerilen yöntem, arıza anını yüksek doğrulukta tespit ederek doğru bakım planlamasında kullanılabilir.