Eski Uygurca Maitrisimit Nom Bitig'in dili

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASUMAN BAŞ

Danışman: Ferruh Ağca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Toharcadan Türkçeye çevrilmiş dinî bir metin olan Maitrisimit Nom Bitig, kolofon kayıtlarında yer alan bir tarih bilgisi olmaması sebebiyle araştırmacılar tarafından dil özelliklerine göre tarihlendirilmiş ve çoğunlukla erken tarihli Budist Uygur metinleri içerisinde ele alınmıştır. Bu çalışmada Maitrisimit Nom Bitig'in, Eski Uygurca metinlerde yer alan genel dil özelliklerinin gösterilmesi yanında metnin ayırt edici dil özelliklerinin tespit edilmesi amaçlanmış ve bu doğrultuda Türk dil tarihi içerisindeki yeri ile ilgili bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Ele alınan fonolojik ve morfolojik özellikler başta Türk Runik harfli metinler ile Uygurca yazmalar olmak üzere tarihî Türk yazı dillerindeki şekilleri itibariyle değerlendirilmiş ve bundan hareketle de metindeki bazı özelliklerin bir diyalekt yansıması olduğu, bazılarının ise metnin eskicil ve yenicil dil özelliklerine işaret ettiği gösterilmiştir. Maitrisimit Nom Bitig'in erken tarihli olduğu bilgisine ek olarak metnin sergilediği ayırt edici bu dil özellikleri ile Eski Uygurca metinler arasında bir ara eser olma özelliği taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.