Özel gereksinimi olan çocuğa sahip anne-babaların aile katılımları ve aile katılımlarını etkileyen etmenlerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA PAMUK
Danışman: MİNE SÖNMEZ KARTAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı; özel gereksinimi olan bireylerin anne ve babalarının aile katılımlarını etkileyen etmenlerin neler olduğunu ortaya çıkarmaktır. Buna göre ailelerin katılım düzeylerinin yaşlarına, anne ya da baba olma durumlarına, mesleklerine, eğitim düzeylerine, özel gereksinimi olan çocuğun yetersizlik türüne ve yaşına göre farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Yöntem: Bu araştırmaya 37'si anneler 57'si anneler olmak üzere toplamda 94 ebeveyn katılmıştır. Araştırmada nicel desenine dayalı tarama modeli kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde bağımsız değişken düzeyi iki ve normal dağılım sağlayan boyut puanları için ilişkisiz örneklemler t testi, normal dağılım sağlamayan boyut puanları için Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Bağımsız değişken düzeyi ikiden fazla ve normal dağılım sağlayan boyut puanları için varyans analizi (ANOVA), normal dağılım sağla-mayan boyut puanları için Kruskal Wallis H testi yapılmıştır. Bağımsız değişken sayısı ikiden fazla olduğu durumda tespit edilen anlamlı farklılığın hangi düzeyler arasında ol-duğunu belirlemek amacıyla ANOVA için post hoc testlerinden Benforoni testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada anne ya da baba olma durumuna göre katılımın farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Özel gereksinimi olan çocuğa sahip ebeveynlerin yaşlarına göre bakıldığında sadece okul ve aile arasındaki tüm ilişkiler boyutunda 41 yaş ve üzeri ebeveynlerin katılımının farklılaştığı görülmüştür. Özel gereksinimi olan çocuğa sahip ebeveynlerin mesleklerine göre incelendiğinde okulda aile katılımı, evde aile katılımı ve diğer aileler ile kurulan iletişim konusu boyutlarında mesleği ev hanımı, işsiz, işçi, esnaf olan ebeveynlerin katılımları daha yüksek bulunmuştur. Özel gereksinimi olan çocuğa sahip ebeveynlerin eğitim düzeylerine göre yapılan karşılaştırmalarda okulda aile katılımı ve evde aile katılımı boyutlarında üniversite mezunu anne babaların katılım puanları daha düşük bulunmuştur. Özel gereksinimi olan çocuğun yaşına göre bakıldığında ise, 12 yaş ve üzeri çocuğu olan ebeveynlerin okulda aile katılımı ve evde aile katılımı boyutlarında katılım puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın sonucunda elde edilen bulguların genellenebilmesi amacıyla aile katılımını etkileyen etmenleri inceleyen daha fazla araştırma yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Gelecek araştırmalara yönelik olarak doğrudan özel gereksinimi olan çocukların ailelerinin katılımlarını ölçmeyi hedefleyen ölçekler geliştirilmesi ve aile katılımını etkileyen etmenler konulu araştırmaların bu ölçekler kullanılarak yürütülmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Aile, Aile katılımı, Aile katılımını etkileyen etmenler, Özel gereksi-nimi olan bireyler, Özel eğitim