Önce dağıt sonra topla araç rotalama problemi için çevreci rotalama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUSE KASIMBEYLİ
Danışman: İNCİ SARIÇİÇEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kapasiteli araç rotalama probleminin bir türü olan önce dağıt sonra topla araç rotalama problemi (ÖDST-ARP), müşterilerin dağıtım ve toplama yapılacak müşteriler olmak üzere iki gruba ayrıldığı problem türüdür. Depodan çıkan bir araç dağıtım yapılacak müşterileri ziyaret ettikten sonra toplama yapılacak müşterileri ziyaret eder ve depoya geri döner. Rotalama faaliyetlerinin dağıtım ve toplama yapılacak müşteriler şeklinde ayrı ayrı ele alındığı rotalama problemleri, kaynakların verimli kullanılmasına olanak sağlayarak, lojistik maliyetlerinin azaltılmasına yardımcı olmaktadır. Günümüzde şirketlerin maliyet azaltıcı politikalara ek olarak çevreci politikalar izlemesi gerekmektedir. Yapılan çalışmada, yakıt tüketimini göz önünde bulunduran çevreci rotalama (pollution routing) anlayışıyla ÖDST-ARP'nin çözümü hedeflenmiştir. Bu kapsamda ilgili problem için karma tamsayılı bir model önerilmiştir. Problem, NP-zor sınıfta yer aldığı için GAMS yazılımı CPLEX çözücüsü büyük boyutlu problemlerin çözümünde yetersiz kalmıştır. Büyük boyutlu problemlerde makul sürelerde sonuç elde edebilmek amacıyla metasezgisel algoritmalardan tavlama benzetimi algoritması kullanılmıştır. Algoritmanın etkinliği literatürde yer alan test problemleri üzerinde test edilmiş, bazı test problemleri için bilinen eniyi değerlere ulaşılabildiği görülmüştür. Çevreci rotalama yaklaşımı ile edilen rotalar ve maliyetler, klasik önce dağıt sonra topla araç rotalama probleminin çözümü ile elde edilen değerler ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Son olarak toplam seyahat mesafesine bağlı maliyet ve toplam yakıt tüketimi amaçları ağırlıklı toplam skalerleştirme yardımıyla birleştirilmiş ve aralarında oluşabilecek ödünleşmeler incelenmiştir.