Kentsel katı atık tesisi yer seçimi ve atık toplama sistemi için coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok ölçütlü karar analizi

BARIŞ ÖZKAN

Kentsel katı atık tesisi yer seçimi ve atık toplama sistemi için coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok ölçütlü karar analizi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BARIŞ ÖZKAN

Danışman: İNCİ SARIÇİÇEK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Nüfusun ve kentleşmenin hızla artması etkin bir katı atık yönetim sisteminin kurulmasını gerektirmektedir. Günümüzde katı atıkların bertaraf edilmesi için düzenli depolama, yakma, biyolojik arıtma ve geri dönüşüm gibi çeşitli teknikler kullanılmaktadır. Düzenli depolama yöntemi, Türkiye'de katı atıkların bertaraf edilmesinde son yıllarda yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Katı atık yönetiminde, depolama tesis yerinin seçimi oldukça önemli ve karmaşık bir süreçtir. Depolama tesisi yer seçimi yapılırken çevresel, sosyal, ekonomik ve mühendislik konularında göz önünde bulundurulması gereken birçok kriter bulunmaktadır. Çok kriterli karar verme yöntemleri, böylesine karmaşık karar verme problemlerinde kullanılabilecek çeşitli yöntemler sunmaktadır. Coğrafi bilgi sistemleri ise farklı mekansal veri türlerini işleyebilen ve analiz edebilen önemli bir karar destek aracıdır. Coğrafi bilgi sistemleri ve çok kriterli karar verme yöntemlerinin birlikte kullanılması karar vericilerin kriterler ve alternatifler ile ilgili tercihlerini mekansal veriler ile bütünleştirerek karar verme sürecine büyük katkı sağlamaktadır. Çalışmada, katı atık depolama tesisi yer seçimi probleminin çözümünde kullanılabilecek melez bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, coğrafi bilgi sistemi temelli çok kriterli karar verme yöntemi ile katı atık depolama tesisi alternatiflerinin belirlendiği ve coğrafi bilgi sistemi temelli 3 boyutlu mesafe analizleri yapılarak alternatiflerin değerlendirildiği melez bir yaklaşım önerilmiştir. Önerilen yaklaşım, Samsun ilinde katı atık depolama tesisi yer seçiminde uygulanmıştır. Ayrıca, karar vericilere farklı bakış açıları sunmak için birden fazla depolama tesisi açılması durumu ile ilgili senaryolar oluşturularak yorumlanmıştır.