Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZİRE ŞAHİN BEDELCİ
Danışman: Rifat Aykut Arapoğlu
Özet:
İlk kez 2020 yılı başında görülen COVID-19 salgını, beklenmedik şekilde hızlı yayılımı ile tüm dünyada bir halk sağılığı problemi olarak ortaya çıkmıştır. Bu durum birçok ülkede sokağa çıkma yasakları, kapanmalar, seyahat sınırlamaları vb. çok sıkı önlemlerin alınmasına yol açmıştır. Salgının yayılımını durdurmak için öncelikle salgının gerçek durumunun bilinmesi gereklidir. Bunun için ise salgının doğrudan gözlemlenemeyen kendine has yayılım dinamiğinin anlaşılması gereklidir. Saklı Markov Modelleri (SMM), bir seri gözlemden yola çıkarak sistemin gerçek durumunu ve en olası geçişleri tahmin etmeyi amaçlayan rassal bir yöntemdir. Sürecin (salgının) gerçek durumu bilinmeden, duruma bağlı birtakım gözlenebilir rassal sinyallere (emisyon olasılıkları) göre en olası durum geçişlerini sağlamaktadır. Bu çalışmanın birinci aşamasında 11 Mart 2020- 11 Mart 2022 tarihleri arasındaki iki yıllık dönemde Türkiye’deki resmi vaka ve vefat sayıları gözlemler olarak alınmış ve bu veriler yardımı ile SMM parametreleri (geçiş olasılıkları ve emisyon olasılıkları matrisleri) tahmin edilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise, ilk aşamada bulunan SMM kullanılarak salgının on iki coğrafi bölge ve alt bölgede yayılım eğilimleri tahmin edilmiştir.