Ahmet Mithat Efendi'nin romanlarında doğu nostaljisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM ÖZTOK
Danışman: İbrahim Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Roman, hikâye, anı, gezi yazısı, tarih, ekonomi, tiyatro gibi farklı türlerde birçok eseri olan Ahmet Mithat Efendi yaşadığı dönemde ve sonrasında birçok okura ulaşmayı başarmış önemli bir aydındır. Bu nedenle birçok çalışmanın konusu olmuş, yaşadığı dönemi aydınlatmada eserleriyle önemli veri kaynağı sağlamıştır. Yapılan çalışmanın amacı Ahmet Mithat Efendi'nin eserlerinden Doğu'ya bakışını nostalji kavramı üzerinden tespit edebilmektir. Bu amaç doğrultusunda nostalji kavramının çerçevesi çizilmiş, yazarın eserlerinde ve hayatında nostaljinin nasıl yer aldığı tespit edilmiştir. Yazarın hayatında kişisel nostalji kavramına ait olduğu düşünülen alanlar belirlenmiş; özellikle annesinin Kafkasya'dan göçmesi ve yaşadığı güçlükler, zor geçen çocukluğu ile onda Doğu'ya bakışını etkileyecek mekân ve kişiler tespit edilmiştir. Bu nedenle Ahmet Mithat Efendi'nin hayatı tezde detaylı bir biyografi olmaktan çok uzaktır. Kolektif nostalji kavramına ait inceleme ise tezin üçüncü bölümünde ele alınmıştır. Ahmet Mithat Efendi'nin Romanlarında Doğu Nostaljisi başlığıyla adlandırdığımız bölümün kimlik ve ahlak kavramları üzerinde yoğunlaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Yazarın Doğu medeniyetini Türklük, Osmanlı üst kimliği, İslam dini ve hoşgörüsü ile kadın konuları üzerinden yücelttiği, Doğu medeniyetinin diğer medeniyetlerin temelini oluşturduğunu savunduğu belirlenmiştir. Tez çalışmasında nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizine başvurulmuştur. Çalışmaya konu olan roman, hikâye, anı, gezi yazısı ve gazete makaleleri içerik analizi metoduyla incelenmiş ve elde edilen bulgulara inceleme bölümlerinde yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise tüm bulgular değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ahmet Mithat Efendi, nostalji, kimlik, Doğu medeniyeti, Doğu nostaljisi