Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE GÜREL BOYUN
Danışman: Derya Genç Tosun
Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı otizm spektrum bozukluğu olan çocukların fotoğraflar
hakkında sohbet etme becerilerini geliştirmede replikli öğretimin etkililiğini incelemektir.
Ayrıca, öğretim tamamlandıktan sonra katılımcıların edindikleri beceriyi koruma düzeyi
ve farklı kişilere genelleyebilme düzeyi üzerindeki etkisi de incelenmiştir.
Yöntem: Araştırma, yaşları 7-9 arasında değişen otizm spektrum bozukluğu olan
iki erkek bir kız olmak üzere üç çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Her katılımcının sohbet
konusu ilgi duyduğu etkinlikler arasından seçilmiştir ve her katılımcı için dört replik
hazırlanmıştır. Katılımcıların 4-5 sözcükten oluşan repliklerle sıra alarak sohbet etmesi
amaçlanmıştır. Araştırmada sesli replikler kullanılmıştır. Replikler ve fotoğraflar iPhone
aracılığıyla sunulmuştur. Araştırmada, tek denekli araştırma modellerinden katılımcılar
arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Ayrıca araştırmanın her
aşamasında gözlemciler arası güvenirlik ve uygulama güvenirliği verileri toplanmıştır.
Bulgular: Etkililik bulguları replikli öğretimin otizm spektrum bozukluğu olan
üç bireyin fotoğraflar hakkında sohbet etme becerilerini geliştirmede ve bu becerileri
öğretim tamamlandıktan 1, 3, 4 ve 20 hafta sonrasında koruyup farklı kişilere
genellemelerinde oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Sosyal geçerlik bulgularına
göre özel eğitim öğretmenleri replikli öğretimin ilgi çekici olduğu, iletişim kurmaya
teşvik edici özellik taşıdığı, sosyal becerilerdeki eksikliğin kapatılmasında yardımcı
olabileceği, zaman ve maliyet açısından ekonomik olduğu yönünde olumlu görüşler
bildirmişlerdir.
vii
Sonuç ve Öneriler: Replikli öğretimin otizm spektrum bozukluğu olan
çocukların sohbet etme becerilerini geliştirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Replikli
öğretim otizm spektrum bozukluğu olan bireylere, ortak dikkat, duyguları ayırt etme,
etkileşim başlatma ve sohbet etme gibi pek çok farklı becerinin öğretiminde
kullanılmaktadır. İleri araştırmalarda replikli öğretimin doğal bağlamlarda otizm
spektrum bozukluğu olan bireylere farklı iletişim becerilerinin kazandırılmasındaki etkisi
incelenebilir.