Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin okuma yazma öğretimi hakkındaki görüşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM FAKÜLTESİ, ÖZEL EĞİTİM BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gamze Yılmaz
Danışman: Esra Orum Çattık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı özel eğitim rehabilitasyon merkezinde çalışan öğretmenlerin okuma yazma öğretimi hakkındaki görüşlerini incelemek ve bu süreçte ortaya çıkan problemlere ilişkin çeşitli çözüm önerileri sunmaktır. Yöntem: Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırma kapsamında, Hatay ili İskenderun ilçesinde görev yapan 13 özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi öğretmeni ile yarı-yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılarla yapılan görüşmelerden elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmanın bulguları özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi öğretmenlerinin tümünün okuma yazma öğretimine başlamadan önce ön koşul becerileri kontrol ettiklerini ortaya koymuştur. Kontrol edilen bu becerilerin ise ince ve kaba motor beceriler, fonolojik farkındalık, okul öncesi beceriler, dinleme ve dikkat becerileri ve görme ve işitme kontrolü olduğu ortaya konulmuştur. Öğretmenlerin becerileri geliştirmek için ise kas geliştirici çalışmalar (kalem tutma, oyun hamuru, sınırlı alan boyama, noktalı yazılar yazma), kavram geliştirici çalışmalar, fonolojik ayırt eme çalışmaları (dikte), dikkat geliştirici çalışmalar yaptığı ortaya konulmuştur. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi öğretmenlerinin çoğu okuma yazma öğretimi yaparken ses temelli cümle yöntemini kullandığını ifade etmiştir. Araştırma sonucunda ortaya konulan bir diğer bulgu öğretmenlerin çoğunun okuma yazma öğretimi yaparken kitap setlerini kullandıkları ve kullanılan ölçme değerlendirme yönteminin ise daha çok dikte çalışması ve soru cevap yöntemi olduğudur. Araştırma bulgularında özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi öğretmenlerinin öğrenciyle ilgili aile ile ilgili ve devamsızlık durumu ile ilgili problemler yaşadıkları, yaşanan bu problemlere çözüm önerisi olarak ise daha çok tekrar yapılması, ailelerin bilgilendirilmesi, öğrencinin daha aktif olması gibi önerilerde bulundukları görülmüştür. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin okuma yazma öğretim sürecine dair herhangi bir eğitime ihtiyaç duyup duymadıklarına ilişkin elde edilen bulgularda ise öğretmenlerin çoğunun herhangi bir eğitime ihtiyaç duymadığı ortaya konulmuştur. Araştırmada ortaya konulan bir diğer bulgu ise özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi öğretmenlerinin çoğunun okuma yazma öğretim sürecinde aileden yeterince destek göremediği, aileden beklenti olarak ise daha aktif olmaları ve daha düzenli tekrarlar yapmaları gerektiği olarak bulunmuştur. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi öğretmenlerinin destek eğitim odası öğretmeni ile akademik ilerleme ve yöntem teknikler konusunda iletişim ve iş birliği halinde olduğu araştırmada ortaya konulan bir diğer bulgudur. Sonuç ve Öneriler: Öğretmenlerin çoğunlukla ince ve kaba motor beceriler, fonolojik farkındalık ve okul öncesi beceriler olarak ön koşul becerileri kontrol ettikleri, geliştirmek için de kas geliştirici çalışmalar, kavram geliştirici çalışmalar, fonolojik ayırt etme çalışmaları yaptıkları ortaya konulan bir diğer sonuçtur. Araştırma sonucunda öğretmenlerin süreçte daha çok ses temelli cümle yöntemi ile kitap setleri üzerinden okuma yazma öğretimi gerçekleştirdikleri ortaya konulmuştur. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde çalışan öğretmenlerin daha çok dikte çalışması ve soru cevap yöntemi ile ölçme değerlendirme yaptıkları ortaya konulmuştur. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yaşadıkları sıkıntılar ailenin süreçte ilgisiz olması, öğrencinin dikkat eksikliği, çabuk unutması ve isteksiz olması olarak ifade edilmiştir. Ayrıca araştırma sonucunda ortaya konulan bir diğer sonuç ise özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi öğretmenlerinin çoğunun destek eğitim odası öğretmeniyle süreçte iş birliği halinde olduğudur.