Toplum inşasında medya ve siyaset: 2017 referandumunun analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VOLKAN ALTINBAŞ

Danışman: Talha Köseoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Siyaset ve toplum, sürekli olarak bir devinim halindedir. Siyaset tarafından ötelenen herhangi bir kavram ya da gerçeklik toplum tarafından benimsenmiş ya da değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bu doğrultuda insanlık tarihi kadar eski bir geçmişe sahip olan medya, siyaset ve toplum arasındaki devinimde önemli bir araç olmuştur. Medyanın toplumu etkilediği gerçeğinin yanında siyaset kurumunu da denetlediği apaçık ortadadır. Medya faktörü, siyaset ve toplum arasındaki etkileşimi sağlarken, iyi niyetin yanında algı yönetiminin de bir adresi olmuştur. Bu algılar bir yandan toplumu inşa etmekte kullanılırken diğer taraftan toplum tarafından siyaset sahnesine duyulan güvenin de sarsılmasına aracılık etmiştir. Bütün siyasi figürlerin, toplumu inşa ederken kullandığı ifadeler tek tek bireylerin siyasete olan bakış açısını da şekillendirmiştir. Bu çalışmada, 2017 yılında Türkiye'de yaşanan sistem değişikliği sırasında siyasi figürlerin, toplumu nasıl inşa ettikleri araştırılmıştır. Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçiş aşamasında siyasi figürlerin toplum inşası adına kullandıkları dil incelenmiş, referandum sürecinde hayır destekçilerinin sığ bir görüntü çizdikleri sonucuna varılmıştır. Argüman olarak muhalefetin süreçteki başarısız algı yönetimi seyrini açığa çıkarmaktan yola çıkan çalışmada 20 Ocak 2017-16 Nisan 2017 tarihleri arasında, doğrudan algı yönetimi arzusuna dayanan toplam 157 haber incelenmiş, siyasi figürler sistem değişikliği sırasında yapılan bu haberlerde toplam 14 kategoride vurgu yapmıştır. Bu vurgular, Millet, Terör, Demokrasi, Sistem, Otoriterleşme, Beka, Milliyetçilik, Güç, İstikrar, Birleştiricilik, Ekonomi, Tehdit, Sadece Evet ve Sadece Hayır vurgularıdır. Bu vurgular arasında sistem değişikliğinden yana olan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi savunucuları, Millet, Terör, Sistem ve Güç kategorileriyle ön plana çıkarken parlamenter sistemden yana olan hayır savunucuları ise Otoriterleşme, Tehdit ve Sadece Hayır vurgularıyla mesajlarını iletmiştir. Algısal açıdan incelendiğinde evet savunucuları çoğunlukla hayırcıları terörist olmakla suçlamış, yeni sistemin Türkiye'yi daha da güçlendireceğine vurgu yaparak seçmenin oy rengini değiştirmeyi amaçlamışlardır. Hayır savunucuları ise otoriterleşmeye dikkat çekmiş, bu tehlikeye karşı halka uyarılarda bulunmuş ve seçmenin kararını değiştirmek için tehdit yoluna başvurmuşlardır. Gerek sistem değişikliğinden yana olan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi savunucuları gerekse mevcut parlamenter sistemden yana olan hayır savunucuları olsun, her iki kanat da toplumu ikna etmek için çaba sarf etmişlerdir.