Seyyid Kutub'un "Fi Zilâli'l-Kur'ân" isimli tefsirinde temel bazı tasavvufî kavramlar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ (DR), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EYÜP İNCE
Danışman: SEVİM ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Seyyid Kutub'un Fi Zilâli'l-Kur'an adlı tefsirindeki temel tasavvufî kavramları ele alan bu çalışma "Giriş" bölümü ile birlikte üç bölümden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünde araştırmanın konusu, amacı, kapsamı, kaynakları, yöntemi ve Seyyid Kutub'un yaşadığı döneme genel bir bakış, Mısır'ın durumu, Fi Zilâl'il-Kur'ân hakkında bilgiler verilmektedir. Birinci bölümde Seyyid Kutub'un hayatı, ilmî, fikrî, edebî şahsiyeti ve eserleri hakkında detaylı bir şekilde bilgiler verildi. İkinci bölümde ise Seyyid Kutub'un Fi Zilâli'l-Kur'ân adlı tefsirinde seçtiğimiz şükür, takvâ, dua, zikir, tevbe, sabır, tevhid, muhabbet kavramları ele alındı. Bu kavramları ele alırken öncelikle lügatlere bakarak sözcük anlamlarını bulmaya çalıştık ve ardından terim manalarını vererek kavramı tanımaya çalıştık. Daha sonra kavramların Tasavvuf literatüründeki manalarına ve Mutasavvıfların açıklamalarına yer verdik. Ayrıca kavramların Kur'an'da hangi manalarda ve kaç yerde kullanıldığı tespit etmeye çalıştık. Son olarak ise Fi Zilâli'l-Kur'ân adlı tefsirde Seyyid Kutub, Kur'an'da geçen bu kavramlara hangi manalar vermiş ve hangi yönden ele alıp değerlendirmiş bunları tespit etmeye çalıştık. Seyyid Kutub'un bu açıklamalarını ise Kur'an'la, Mutasavvıflarla, Tasavvuf kaynaklarıyla ve Lügatlerle mukayeseli olarak işledik. Özellikle Mutasavvıflarla örtüşen ve ayrışan noktalarını vurgulayıp Ku'an'ın, Mutasavvıfların ve Lügatlerin dışında farklı olarak Seyyid Kutub bu kavramlara hangi manalar yüklemiş bunları tespit etmeye çalıştık. Bunların yanında İsmail Hakkı Bursevî'nin İşarî tefsiri olan Ruhu'l-Beyan adlı tefsirinden seçmiş olduğumuz kavramların açıklamalarına bakarak Seyyid Kutub ile örtüşen noktaları mukayeseli olarak ele aldık. Tezimizde Tasavvuf'un temel kavramlarından olan sekiz kavramı, kendini, insanlara Kur'an'nın nurunu, aydınlığını anlatmaya adayan, aynı zamanda bu yolda şehit olan Seyyid Kutub'un ufkuyla tanımayı amaç edindik. Aynı zamanda biraz olsun Seyyid Kutub'un Tasavvuf hakkındaki düşüncesini öğrenmeye çalıştık. Çalışmamız neticesinde ise Seyyid Kutub'un seçmiş olduğumuz şükür, takvâ, dua, zikir, tevbe, sabır, tevhid, muhabbet kavramlarının her birinde Mutasavvıf İsmail Hakkı Bursevî, Kuşeyrî, Gazâlî, Cüneydî Bağdadî, Serraç, Kelabâzî, Râbiâtül Âdeviyye, Ebu Talib el Mekkî, Sehl b. Abdullah Tüsterî, Feridüttin Attar, Kelebâzî gibi Sûfîlerle ortak noktaları olduğunu ve onların düşüncesi doğrultusunda ifadeler beyan ettğini gördük. Ayrıca Seyyid Kutub'un bu kavramlara farklı manalar yükleyerek konuya zenginlik kattığını ve farklı ufuklardan yaklaşarak kavramların daha iyi anlaşılıp, değerlendirilmesine katkı sağladığını müşahede ettik. Bunların yanında çalışmamızda Seyyid Kutub'un bilhassa Fi Zilâli'l-Kur'an tefsirinde Tasavvuf kisvesi altında Tasavvufculuk yapan kimselere ve Allah'ın rızasını tâğutların rızasına önceleyen Müteşeyyihlere karşı olmasıyla birlikte Râbiâtül Âdeviyye gibi gerçek Mutasavvıfları övdüğü, onlara hayran kaldığı tespitinde bulunduk. Anahtar kelimeler: Seyyid Kutub, Fi Zilâli'l-Kur'ân, Tasavvuf, Tasavvufî Kavramlar, Şükür, Takvâ, Dua, Zikir, Tevbe, Sabır, Tevhid, Muhabbet.