Türkçe Dersinde Simgesel Dil Öğretiminin İlköğretim Öğrencilerinin Benzetme, Kişileştirme ve Deyim Kullanımına Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, EĞİTİM FAKÜLTESİ, TEMEL EĞİTİM BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Raziye Akkuş
Danışman: Pınar Girmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyal bir varlık olan ve bir toplumun içinde yaşayan insan, duygu ve düşüncelerini, kültürünü dili vasıtasıyla diğer insanlara aktarır. Bu aktarımın doğru ve etkili olabilmesi, bireyin ana dilini en iyi şekilde öğrenip kullanmasıyla gerçekleşecektir. Birey ana dilini, öncelikle annesinden ve ailesinden sonra da çevresinden öğrenip ilköğretim düzeyine geldiğinde okulda geliştirmekte ve belli kurallar çerçevesine oturtmaktadır. Dolayısıyla ana dilini iyi bir şekilde öğrenmenin yolu, okullarda iyi bir Türkçe öğretimi almaktan geçer.Türkçe öğretiminin temel amaçları, bireylere doğru ve açık, etkili bir iletişimi gerçekleştirebilecekleri dilsel becerileri kazandırmak, onların düşünme güçlerini geliştirmek ve toplumsallaşma süreçlerine katkıda bulunmaktır. Türkçe dil becerilerinden dinleme ve konuşma okul dışında da öğrenilebilir ve geliştirilebilir olmasına karşın okuma ve yazma becerilerinin gelişmesi için okula daha çok ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle birçok bilişsel, duyuşsal ve devinişsel davranışın aynı anda kullanımını gerektiren yazılı anlatım becerisi bireyde daha yavaş ve zor gelişmektedir.Bireyin yazılı anlatımında duygu ve düşüncelerini zengin bir şekilde ifade edebilmesi, o dilin özelliklerini iyi bilmesiyle yakından ilişkilidir. Bu bakımdan öğrencilerin, yazılı anlatım becerilerini geliştirmek, anlatımlarını zenginleştirmek konusunda simgesel dil öğretimini kullanmak oldukça önemlidir.Bu araştırmanın temel amacı, simgesel dil öğretiminin ilköğretim öğrencilerinin benzetme, kişileştirme ve deyim kullanım durumlarına etkisini belirlemektir. Araştırmada ?öntest-sontest kontrol gruplu model? kullanılmıştır. Araştırmaya ilişkin uygulama, 2010-2011 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde, Eskişehir Odunpazarı 24 Kasım İlköğretim Okulu 5-A ve 5-B sınıfı öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamına 5-A ve 5-B sınıfından belli özelliklere göre denkleştirilmiş 20'şer öğrenci alınmış ve deney grubu olarak belirlenen 5-A sınıfına 11 hafta süreyle planlı bir simgesel dil öğretimi desteği (benzetme, kişileştirme, deyim) verilirken kontrol grubu olarak belirlenen 5-B sınıfında bu destek verilmeden Türkçe derslerine devam edilmiştir.Verilerin toplanması amacıyla, Teksas eyaletinde kullanılan ve Türkçeye uyarlama kapsamında ele alınan?Akademik Becerilerin Teksas Akademik Beceri Değerlendirmesi İçin Puanlama Ölçütleri (Scoring Criteria for Texas Assessment of Academic Skills)? adlı ölçüt, Traylor (1997) tarafından geliştirilip Türkçeye uyarlama çalışmaları kapsamında ele alınan ?Benzetme İçin Puan Anahtarı (Scoring Guide For Similes)? ve ?Kişileştirme İçin Puan Anahtarı (Scoring Guide For Personification)? isimli ölçütler ve araştırmacı tarafından geliştirilen ?Deyimler İçin Puan Anahtarı? adlı ölçütlerden yararlanılmıştır. Türkçe dersinin simgesel dil ögelerinin öğretimine yönelik olarak işlenmesi için de etkinlik planları ve öğretim materyalleri geliştirilmiştir.Araştırma sonucunda elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemesinde SPSS paket programından yararlanılmış, gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız t testi kullanılmış, anlamlılık düzeyi .05 olarak benimsenmiştir.Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çözümlenmesinden sonra; ilköğretim 5. sınıf Türkçe dersinde simgesel dil öğretimi desteği alan deney grubu ile Türkçe öğretim programının uygulandığı kontrol grubundaki öğrencilerin yazılı anlatımlarında kullandıkları benzetmeler ve kişileştirmeler arasında deney grubu lehine anlamlı bir farkın olduğu, deyimler arasında ise anlamlı bir farkın olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Simgesel dil, Deyim, Benzetme, Kişileştirme.