Tuz Stresi Koşullarında Mısır (Zea mays L.) Bitkisinde Askorbik Asit Uygulamalarının Dehidrin Proteinlerine Etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ezginur ŞENYÜZ

Danışman: Ece Turhan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, tuz (NaCl) stresi, askorbik asit (AsA) ve AsA+tuz uygulamalarının mısır bitkisinde fide döneminde bazı fizyolojik özellikler ve dehidrin proteinlerine etkisi araştırılmıştır. Denemede kullanılan ADA9516 çeşidine ait tohumlar, oda sıcaklığında saf su ve 50 mM AsA ile 24 saat boyunca priming uygulamalarına maruz bırakılmıştır. Daha sonra her uygulamaya ait tohumlar saf su ile yıkanıp 48 saat boyunca oda sıcaklığına ayarlanmış etüvde orijinal ağırlığına yakın oluncaya kadar kurutulmuştur. Tohumlar, kum ve toprak (1:1) içeren saksılarda 30-15 (±2) °C (gündüz/gece) sıcaklıkta, ~%60 nemde, fideleri 5-6 yapraklı oluncaya kadar yetiştirilmiştir. Deneme tesadüf parselleri deneme desenine uygun olarak 3 tekerrürlü ve her tekerrürde 12 bitki içerecek şekilde kurulmuştur. Denemede kontrol grubu, 2 farklı NaCl (50 mM ve 100 mM), kontrol+50 mM AsA ve 2 farklı NaCl+AsA (50 mM NaCl+50 mM AsA, 100 mM NaCl+50 mM AsA) konsantrasyonu kullanılmıştır. Otuz gün süren deneme sonunda yapılan analiz sonuçları değerlendirildiğinde; AsA uygulaması hem kontrol hem de 50 mM NaCl uygulamasında iyon sızıntısı oranını düşürmüştür. Ayrıca 100 mM NaCl+AsA uygulamasının turgor kaybını önemli ölçüde iyileştiridiği tespit edilmiştir. Askorbik asit miktarı AsA uygulaması ile tüm uygulama gruplarında artış göstermiştir. Tuz stresi toplam klorofil (Chl) miktarında artışa neden olmuş, bu artış AsA uygulaması ile 50 mM NaCl+AsA uygulamasında 50 mM NaCl uygulaması ile kıyaslandığında önemli ölçüde azalmıştır. Mısır yaprak dokularında prolin miktarının hem NaCl uygulamaları hem de NaCl+AsA uygulamaları ile arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca NaCl+AsA uygulamaları toplam çözünebillir protein içeriğinde belirgin bir artış sağlamıştır. Protein profilleri incelendiğinde; 6-250 kDa arasında değişen yeni sentezlenen protein bantları belirlenmiştir. Tuz stresi bazı protein bantlarının kaybına sebep olmuştur. En yoğun protein bandının kontrol+AsA uygulamasında 50 kDa büyüklüğünde olduğu belirlenmiştir. İmmünblot analizi sonuçları ile tuz stresi ve AsA uygulamaları sonucunda oluşan spesifik proteinler tespit edilmiştir. ADA 9516 çeşidinde 3 farklı dehidrin proteini (58, 50 ve 35 kDa) birikimi gözlemlenmiştir. Bu proteinlerin tuza toleransta etkili olabileceği belirlenmiştir.