Türk romanında romantik bir tema olarak Arzu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DENİZ DEPE

Danışman: İbrahim Şahin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Edebî akım olarak romantizm, birbirine zıt birçok anlama gelmesi ve sınırlarının belli olmaması sebebiyle hâlâ güncelliğini koruyan bir tartışma konusudur. Bir romanın romantik olup olmadığına karar vermenin zorluğu da aynı sebepten kaynaklanmaktadır. Romantik temaların her birinin başlı başına birer çalışma konusu olması, bu çalışmanın "arzu" teması etrafında sınırlandırılma sebebidir. Doğa, özlem, tarih, gizem, lirizm, milliyetçilik gibi çeşitli temalar içinden arzunun seçilmesi, romantizmin temelinde kendini keşfetme çabasının olmasından kaynaklanmıştır. Çünkü romantik, kendini keşfetme yolculuğunda doğanın yeniden farkına varmış, geçmişinin kıymetini anlamış, geleceği kurmak için eskiyi yıkma gücünü kendinde bulmuş ve tüm bunları duygularını ön plana çıkararak ifade etmeye çalışmıştır. Böylece hem görüneni hem de görünenin arkasındakini bilmek amacıyla çıkılan kendini keşfetme yolculuğu, kendini ve dünyayı değiştirme arzusuna dönüşmüştür. Bu çalışmada, "arzu" temasının romantizm içindeki yerini belirleyebilmek için öncelikle akımın tanımı ve bu tanımın sınırlarından bahsedilmiş; daha sonra tarihsel gelişimi, üç büyük romantizm bağlamında -İngiltere, Almanya ve Fransa- ele alınmıştır. Romantizmin özelliklerinden genel çerçevede bahsedilerek, "arzu" kavramı, felsefi arka planıyla verilmiş ve "Romantik Bir Tema Olarak Arzu" başlığıyla üç temel arzu belirlenerek, Türk romanından örneklerle desteklenmiştir. Çalışmanın amacını, Türk romanının romantizm akımıyla "arzu" üzerinden ilişkisinin kurulması ve Felatun Bey ile Rakım Efendi'den Saatleri Ayarlama Enstitüsü'ne kadar olan sürecin bu ilişki bağlamında değerlendirilmesi oluşturmaktadır.