Belediyelerin performanslarının maliyet analizi yaklaşımlarıyla değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İSTATİSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZELİHA KAYGISIZ

Danışman: NURAY GİRGİNER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde tüm kurumlarda performans ölçümü konusunda ortaya çıkan hızlı değişim, belediyelerin performansının ölçülmesi gereksinimini de beraberinde getirmiştir. Belediyelere yönelik performans ölçümleri, bu kurumların hizmetlerini ne derece başarılı bir şekilde gerçekleştirdiklerini ortaya koyarken, elde edilen sonuçlar da izleyen dönemlerin bütçe programlarını etkilemektedir. Dolayısıyla performans ölçüm sonuçlarının belediyenin maliyetleriyle ilişkilendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Kamu kurumları genellikle performans ölçümünde kolay ölçülebilen girdi, çıktı, sonuç, verimlilik ve tutumluluk gibi göstergeleri kullanmaktadırlar. Buna karşılık hizmet sektörünün en önemli performans göstergeleri olan etkinlik, etkililik ve yarar gibi göstergeler göz ardı edildiğinden, bu göstergeler literatüre de çok fazla girememektedir. Bu çerçevede çalışma, belediyelerin performans ölçüm sonuçlarının maliyetleriyle ilişkilendirildiği üç ayrı maliyet analizi yaklaşımını kapsamaktadır. Çalışmada öncelikle belediyelerin kendilerine tahsis edilen bütçeyle hizmetlerini ne derece doğru gerçekleştirdiklerinin belirlenmesi amacıyla, Veri Zarflama Analizi ile elde edilen etkinlik oranları Maliyet Etkinlik Analizi ile bütçeleriyle ilişkilendirilmiştir. Hizmetlerini doğru bir şekilde yerine getirmekle birlikte, doğru hizmetleri yapıp yapmadıklarının ortaya konulabilmesi amacıyla da raylı sisteme sahip büyükşehir belediyelerinin kent içi toplu taşıma sistemlerinin etkililik oranları belirlenerek, Maliyet Etkililik Analizi ile maliyet etkililikleri ortaya konulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise Gri İlişkisel Analiz kullanılarak toplumsal yarar oranları elde edilen belediyelerin Maliyet Yarar Analizi ile maliyet yarar oranları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar performans ölçümünde maliyetler göz önünde bulundurulmadığında performans göstergelerinin çok daha yüksek çıkabileceğini göstermiştir. Bu bakımdan performans ölçümünde maliyet analizi yaklaşımlarının önemi ortaya koyulmuştur.