Türkiye ve Avrupa birliği ülkelerinde doğumda beklenen yaşam süresi ve ölüme bağlı kaybedilen yıllar üzerine etkili sağlık göstergelerinin belirlenmesi: Bir panel veri analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, Dahili Tıp Bil.Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRAH ATAY
Danışman: Selma Metintaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın amacı Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde, sağlık ile ilgili seçilmiş göstergelerin, doğumda beklenen yaşam süresi (DBYS) ve ölüme bağlı kaybedilen potansiyel yıllar (YPLL) ile olan ilişkisinin değerlendirilmesidir. Çalışma, Temmuz 2019-Haziran 2020 döneminde gerçekleştirilen ekolojik nitelikte bir araştırma, bir panel veri analizi çalışmasıdır. Çalışmada seçilmiş uluslararası veritabanlarından faydalanılarak Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye'nin sağlık göstergeleri açısından 2000-2017 yılları arasındaki verileri kullanıldı. Çalışmada OECD'nin sağlık göstergeleri sınıflamasına dayanarak, sırasıyla sağlık hizmetleri sunumu/kullanımı, sağlık ekipman kaynakları, sağlık iş gücü ve mali kaynakları, sağlık riskleri başlıklarına karşılık gelecek şekilde dört panel oluşturuldu. DBYS ve YPLL ise sağlık düzeyinin genel göstergeleri nitelikleriyle bağımlı değişken olarak kabul edildi. Sağlık hizmetleri kullanımı ile ilgili panelde çocuk aşılama oranındaki artışın DBYS üzerine artıcı etkisi olduğu, çocuk aşılama oranı, hastanede kalma süresi ve hastane taburculuk hızı artışının YPLL üzerinde azaltıcı etkisi olduğu saptandı. Sağlık ekipman kaynakları ile ilgili panelde Manyetik Rezonans Görüntüleme cihaz sayısı artışının (MR sayısı) DBYS üzerinde artırıcı etkisi olduğu, Bilgisayarlı Tomografi (BT) cihaz sayısı ve MR sayısı artışının YPLL üzerinde azaltıcı etkisi olduğu saptandı. Sağlık iş gücü ve mali kaynakları ile ilgili panelde sağlık harcamaları, hekim sayısı ve hemşire sayısı artışının DBYS üzerinde artırıcı etkisi olduğu, sağlık harcamaları ve hekim sayısı artışının YPLL üzerinde azaltıcı etkisi olduğu saptandı. Sağlık riskleri ile ilgili panelde sigara içme prevelans hızı, alkol tüketim miktarı ve obezite prevelans hızı artışının DBYS üzerinde azaltıcı etkisi olduğu, sigara içme prevelans hızı ve obezite prevelans hızı artışının YPLL üzerinde artırıcı etkisi olduğu saptadı. Sağlık göstergelerine ait verilerin Panel Veri Analizi (PVA) gibi modern istatistiksel yaklaşımlarla analiz edilmesinin sağlık hizmetlerinde müdahale, projeksiyon ve stratejileri belirlemede yol gösterici olabilir.