Neşru't-tıyb fi ahvâli'l- Habîb adlı risâle'nin edisyon kritiği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Arapça

Öğrenci: MEHMET EMİN YAĞCI

Danışman: HASAN HÜSEYİN ADALIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in hayatını konu edinen Neşru't-Tıyb fi Ahvâli'l-Habîb adlı risâlenin edisyon kritiği yapılarak eserin muhtevası üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Üzerinde çalıştığımız eser günümüzden yaklaşık 284 yıl önce yazılmıştır. Eserde, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in nesebi, doğumu, mucizeleri ve diğer bazı özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Osmanlı devri gelenek ve zihniyet dünyasında kaleme alınan bu risâle, dönemin Padişahı I. Mahmud'a sunulmuştur. Sözlükte davranış, hal, tavır, biyografi, hayat hikâyesi gibi anlamlara gelen siyer (السِّيرة veya السِّيرة النَّبَويَّة) Hz. Muhammed (s.a.v)'in hayat hikâyesi anlamında kullanılmaktadır. Müslümanlar, tarih boyunca Peygamber (s.a.v.)'in sözlerini, davranışlarını, gündelik yaşantısını araştırıp bu maksatla topladıkları bilgileri kitaplaştırmışlar veya bu kitaplara şerh ve haşiyeler yazmışlardır. Günümüzde daha çok tarihçiler ve edebiyatçılar tarafından tarih ve dil yönüyle inceleme yapılan Osmanlı devri siyer kitapları üzerine akademik çalışmalar, her geçen gün artmaktadır. Bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde eserin yazılma amacı, metin tesisinde takip edilen yol ve nüshalar hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, "Neşru't-Tıyb fi Ahvâli'l-Habîb" adlı eserin muhtevası ile ilgili bilgiler verilmiş; ikinci bölümde ise, metin Arap harfleriyle yeniden dizilerek, nüshalar arasındaki farklılıklar gösterilmiştir. Eserde geçen ayet ve hadislerin yerleri ve kaynakları bulunup dipnotlarda gösterilmiştir. İçerik bakımından aynı anlamda fakat farklı lafızlarla kaynakta geçen hadisler مضى هذا الحديث بهذه الألفاظ الآتية ifadesiyle tarafımızdan ilave edilmiştir. Bu çalışmayla XVIII. yüzyıl Osmanlı zihniyet dünyasını yansıtan bir risâleyi gün yüzüne çıkararak ilgililerin istifadesine sunmayı ve eserin farklı nüshalarını tanıtıp, aralarındaki bazı farklılıkları göstererek günümüz siyer çalışmalarına katkı sağlamayı düşünüyoruz.