Avrupa güvenliği ve ABD'nin değişen rolü: Rusya - Ukrayna Savaşı örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CİHAN EKİNEK

Danışman: CENGİZ DİNÇ

Özet:

Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhakıyla başlayan ve 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam kapsamlı işgale evrilen revizyonist eylemleri, kıtada bir jeopolitik uyanışı tetiklemiştir. Bu çalışma, savaşın Avrupa güvenliğini ve ABD'nin kıtadaki rolünü nasıl dönüştürdüğünü, Stephen Walt'un "Tehdit Dengesi" teorisi ve Glenn Snyder'ın "İttifak Güvenlik İkilemi" kavramı çerçevesinde analiz etmektedir. Çalışmada, Rusya'nın artan toplam gücü ve saldırgan niyetleri karşısında Avrupa Birliği'nin ve ulusal devletlerin savunma harcamalarını artırarak bir dengeleme davranışı sergilediği; ancak bu refleksin coğrafi yakınlık değişkenine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Baltık ve Doğu Avrupa devletleri sert dengeleme uygularken, Batı Avrupa daha temkinli bir strateji izlemiştir. Araştırmanın temel bulgusu, Avrupa'nın sergilediği tüm dengeleme çabalarına rağmen, Rus tehdidini caydırma noktasında ABD liderliğine ve NATO şemsiyesine olan asimetrik bağımlılığın derinleştiğidir. Bu durum, Avrupalı müttefikleri ABD tarafından "terk edilme" ve ABD'nin küresel rekabetinde "tuzağa düşürülme" korkuları arasına sıkışan bir güvenlik ikilemine sürüklemiştir. Sonuç olarak tez, Avrupa'daki güncel "Stratejik Özerklik" arayışlarının NATO'dan bir kopuş değil, bu ikilemi yönetmeye yönelik pragmatik bir "riskten kaçınma" (hedging) stratejisi olduğunu ortaya koymaktadır.