Sürdürülebilir kurumsal sosyal sorumluluk uygulamaları (Bankalar üzerine bir değerlendirme)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA GÜNEL ÖZATA
Danışman: Muhammet Ali Tiltay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küresel gelişmeler ve artan teknolojik ilerlemeler, toplumun ihtiyaç ve beklentilerinde farklılıklara yol açmaktadır. Günümüz işletmeleri, salt ürün veya hizmet sunmakla kalmayıp, toplumun ihtiyaçlarına da kayıtsız kalamayacaklarını benimsemiş durumdadır. Toplumun beklentilerine duyarsız kalan bir işletmenin, ticari ömrünün uzun olması beklenen bir durum değildir. Türkiye'de sosyal sorumluluk alanındaki gelişim Avrupa ülkelerine oranla daha düşük bir oranda seyir etmektedir. Avrupa ülkelerindeki kurumsal sosyal sorumluluk endüstrisi ülke ekonomisine yılda 20 milyar dolar gelir sağlamaktadır. Fakat Türk şirketleri bu pazarın %1 'inden daha düşük bir gelir oranına sahiptir (KSSD, 2019). Ancak son yıllarda Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), Türk kültürünün temelinde yer alan hayırseverliğin etkisi ile birlikte gelişmekte olan ve işletmeler tarafından önem verilen bir performans alanı haline gelmiştir. Bu bağlamda, Türk işletmelerinin kurumsal sosyal sorumluluk pazarında gelişim göstermeye devam ederek, dünya pazarında daha etkin rol almaları mümkündür. Türkiye'de bankaların kurumsal sosyal sorumluluğa yönelik çalışmaları ve katkıları olduğu görülmektedir. Araştırmada, Türkiye'deki bankaların kurumsal sosyal sorumluluk çalışmalarının Birleşmiş Milletler sürdürülebilir kalkınma hedefleri ve kurumsal sosyal girişimler çerçevesinde analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda araştırmada kurumsal sosyal sorumluluk kavramına ilişkin açıklamalar ve yaklaşımlara yer verilerek kurumsal sosyal sorumluluğun tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Kurumsal sosyal sorumluluk alanına ilişkin küresel ölçekte geliştirilmiş olan standartlar, ilkeler, anlaşmalar ve modeller içerikleri ile birlikte açıklanmıştır. Araştırmanın analiz kısmında kullanılan Birleşmiş Milletlere ait küresel kalkınma hedefleri ve kurumsal sosyal girişim ilkeleri bankaların sosyal sorumluluk çalışmaları ile örneklendirilerek sunulmuştur. Araştırma kapsamında Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından, 2019 yılı ilk üç aylık dönem içerisinde ilan edilen; kamusal sermayeli mevduat bankaları, Türkiye'de kurulmuş yabancı sermayeli bankalar, özel sermayeli mevduat bankaları, yabancı sermayeli kalkınma ve yatırım bankaları, özel sermayeli kalkınma ve yatırım bankaları ve katılım bankaları olmak üzere, 53 bankanın internet sitelerinde bulunan 467 KSS raporu, içerik analizi ile incelenmiştir. İkincil veri olarak elde edilen sosyal sorumluluk çalışmaları, banka adı, banka türü, çalışma başlığı, proje adı, proje faaliyet alanı, iştirakler, proje uygulama yılı, proje içeriği, projeye erişim linki başlıkları altında kategorilere ayrılmıştır. Veri toplama aşamasında, yalnızca bankaların internet adreslerinde bulunan veriler kaydedilmiştir. Elde edilen KSS verileri, "Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri" ve "Kurumsal Sosyal Sorumluluk Girişimleri" (Kotler ve Lee, 2015) çerçevesinde bütüncül bir yaklaşımla, değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda bankaların ekonomi, sanat, turizm, aile, kültür, spor, sosyal yardım, engelsiz yaşam gibi birçok beşeri alanda çalışmaları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'deki bankaların KSS çalışmalarının, kurumsal sosyal sorumluluk ilkeleri çerçevesinde ele alındığında en çok hayırseverlik kapsamına girdiği saptanmıştır. Bu çalışmalar Birleşmiş Milletler sürdürülebilir kalkınma hedefleri çerçevesinde ele alındığında ise en çok eğitim alanında faaliyette bulunulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bankaların KSS çalışmaları analiz edilirken dikkat çeken bir başka husus, bankaların sürdürülebilir çalışmalara önem verdiklerinin görülmesidir. Araştırmada ayrıca, Türkiye' de sosyal sorumluluk alanında, bireysel katılım düşük düzeyde olduğu ve bireylerin gönüllü faaliyetlerde yeterince yer almadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen sonuçlar, literatürde bankaların sosyal sorumluluk çalışmalarına ilişkin yer alan araştırmalar ile kıyaslanarak yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular bağlamında, KSS alanına ilişkin yapılacak araştırmalara ve uygulamacılara yönelik önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal sorumluluk, hayırseverlik, banka, web