Yoğun bakımda çalışan hemşirelerde ergonomik risk analizine göre tekrarlı hareketlerin kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU ARSLAN
Danışman: ÖZLEM ÖRSAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yapılan iş ile çalışan arasında uyumu sağlayan ergonomi; işçiye uyacak araçları, ekipmanı, çalışma ortamını ve görevleri işçiye uygun olarak tasarlayarak, daha akıllıca çalışmanın bir yoludur. Hemşirelerin; yoğun bakım ünitelerinde tedavi ve bakım aktiviteleri esnasında uzun süreli ayakta durma ve uygun olmayan çalışma duruşlarında kalma gibi çalışma koşullarındaki ergonomik risklerden dolayı kas iskelet problemleri yaşadıkları ifade edilmektedir. Bu tezin amacı ergonomik risk analizine göre yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde gözlenen tekrarlı hareketlerin kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarına etkisini değerlendirmektir. Yöntem: Çalışma Şubat - Nisan 2017 tarihleri arasında Bursa Çekirge Devlet Hastanesi Yoğun Bakım Ünitelerinde çalışan hemşirelerde (n=98) yapılan tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir araştırmadır. Çalışmanın yapılabilmesi için etik kurul ve kurum izni ile çalışmaya katılan hemşirelerin yazılı onamları alınmıştır. Çalışmamızda "Hemşire veri toplama formu", "REBA (Rapid Entire Body Assessment - Hızlı Tüm Vücut Değerlendirmesi) Çalışan Değerlendirme Formu" ve "Genişletilmiş Nordic Kas İskelet Sistemi Anketi" kullanılmıştır. Çalışmanın amacına yönelik literatürden yararlanarak hazırlanan anket formları çalıştıkları birimlerde hemşireler tarafından doldurulurken, REBA ise araştırmacı tarafından gözlem yoluyla doldurulmuştur. Verilerin istatistiksel analizleri için ki-kare testi, Mann Whitney-U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık değeri p < .05 olarak alınmıştır. Bulgular: Çalışmamızda hemşirelerin tekrarlı hareketlerde bulundukları pozisyon verme işleminde vücut postürü değerlendirmesi sonucunda REBA'dan aldıkları ortalama puan 8.71 ± 1.74 (min. 5.00 – maks. 13.00) olup, hemşirelerin %63.3'ü (n=62) yüksek derecede risk altında olduğu saptanmıştır. Bu çalışmada son 12 ay içerisinde hemşirelerin kas iskelet sistemi ağrılarının en sık görüldüğü üç lokalizasyon; %57.1 ile bel, %41.8 ile sırt ve %39.8 ile boyun bölgeleri olarak saptanmıştır. Hemşirelerden kas iskelet sistemlerinde ağrı şikayetleri var olanların, kas iskelet sistemindeki ağrı lokalizasyonlarından boyun bölgesinde, omuz bölgesinde, sırt bölgesinde ve ayak-ayak bileğinde ağrısı olanların REBA puanları daha yüksektir. Meslekte 5-10 yıl çalışmış olan hemşirelerin %35.9'unda (n=14) son 12 ay içerisinde boyun ağrısı görülme sıklığı yüksektir (p < .05). Çalışmamızda hemşirelerin %92.8'i (n=91) en az bir vücut bölgesinde ağrısının olduğunu belirtirken, %1'i (n=1) her dokuz bölgesinde birden ağrısının olduğunu bildirmiştir. Sonuç: Yoğun bakımda çalışan hemşirelerin çoğunda kas iskelet problemi bulunmaktadır. Hemşirelerin iş ile ilgili kas iskelet sistemi hastalıkları / rahatsızlıklarını önlemek, risk seviyelerini azaltmak için yoğun bakımlarda hastaya pozisyon verme işleminde hemşirelerin yükünü azaltan yatakların / yardımcı cihazların kullanılması yararlı olacaktır. Hemşirelerin var olan kas iskelet sistemi hastalıkları / rahatsızlıklarının ilerlemesini önlemek amacıyla doğru duruş, çalışma pozisyonu vb. konuları içeren periyodik eğitim programlarının düzenlenmesi ve rahatsızlıklarına uygun egzersiz programlarına yönlendirilmeleri önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Hemşirelik, Ergonomik, Kas-iskelet Hastalıkları, Kas-iskelet Ağrısı