Buğdayda diallel melez analizi ile tarımsal ve kalite özelliklerinin kalıtımının belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İMREN KUTLU

Danışman: MURAT OLGUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, buğdayda bazı önemli özelliklerde genetik yapı ve kalıtımmekanizmasını ortaya koymak ve uygun ebeveyn ve ümitli melez kombinasyonlarınıbelirlemektir.Altı ebeveyn ve bunların resiproklu diallel melezleri bazı agronomik ve kaliteözellikleri bakımından incelenmiştir. Elde edilen veriler, Griffing Metot I, Model Iuyum yetenekleri analizi, tam diallel tablo varyans analizi, Jinks-Hayman diallel melezanalizi ve heterosis-heterobeltiosis oranları ile değerlendirilmiştir.Araştırma sonuçlarına göre, söz konusu özelliklerin ıslahında kullanılacakebeveyn ve seleksiyonda takip edilecek yöntemler ve uygun melez kombinasyonlarbelirlenmiştir. İncelenen tüm özellikler için önemli eklemeli ve dominant gen etkileritahmin edilmiştir. Bitki boyu, üst boğum arası uzunluğu, başakçık sayısı, başakta tanesayısı, protein oranı ve sedimentasyon değeri özelliklerinde eklemeli gen etkileri veyüksek dar anlamda kalıtım derecesi tespit edilmiştir. İncelenen özellikler bakımındanbazı melezler için önemli resiprokal etkiler belirlenmiştir. Melez populasyonlarınheterosis ve heterobeltiosis değerleri başaklanma süresi, bitki örtüsü sıcaklığı, proteinoranı ve sedimentasyon değeri dışındaki özelliklerde pozitif olmuştur. Tane verimi vekalite için Harmankaya 99 ve Müfitbey'in en uygun ebeveynler olduğu ve buebeveynler ile oluşan tüm kombinasyonların ümitvar melezler olduğu saptanmıştır.