Dan Brown'ın Cehennem eserinin metinlerarası ve göstergelerarası yaklaşımla analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA GÜLTEKİN

Danışman: Fesun Koşmak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Özellikle postmodern edebiyat akımı ile bağdaştırılan metinlerarasılık kavramı, bir metnin birbirinden farklı unsurların bir araya getirildiği ve bu sayede başka metinlerden alıntılanan parçalarla oluşturulan bir alıntılar mozaiği olarak tanımlanır. Böylece iki ya da daha fazla metin arasında yapılan her türden alışveriş metinlerarasılık olarak adlandırılır. Metin kavramı genellikle yazı ile sınırlandırılıyor olsa da resim, müzik, heykel gibi sanat eserleri de birer metin olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle metinlerarasılık kavramı hem söze dayalı yazılı metinler hem de söze dayalı olmayan görsel metinler arasındaki her türden alışverişi anlatacak şekilde geniş bir anlamda kullanılır. Diğer taraftan bazı kuramcılar ise sözsel sanatların kendi aralarındaki alışverişini anlatmak için metinlerarasılık, sözsel olmayan sanatların kendi aralarındaki alışverişlerini anlatmak için de göstergelerarasılık kavramını tercih etmektedir. Bu görüşe göre göstergelerarasılık, örneğin yazının resimle ya da resmin müzikle vb. gibi iki farklı gösterge dizgesi arasındaki alışveriş işlemini yani değişik gösterge dizgelerine ait yapılar arasındaki açık ya da kapalı ilişkileri belirtir. Geleneksel eleştiri ve yorumlama yaklaşımları postmodern romanı incelemede ve yorumlamada yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yeni bakış açıları ile değerlendirme yapmayı gerektiren bu yeni roman söylemini analiz etmek için geleneksel yaklaşımlarından farklı ve bu yeni roman türüne uygun çoklu bir bakış açısının kullanılması gerekmektedir. Bu çalışmada özellikle postmodern edebiyatın belirleyici bir özelliği olarak ortaya çıkan farklı metinler ve farklı sanat türleri arasındaki etkileşimleri ifade eden metinlerarasılık ve göstergelerarasılık kavramları kuramsal olarak açıklanmış ve Dan Brown'ın "Cehennem" adlı romanı bu iki yeni bakış açısına göre değerlendirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda eserde kullanılan farklı metinlerarası yöntemler ve diğer sanat türleriyle olan etkileşimler tespit edilerek romanın diğer metinler ve/ veya farklı türdeki sanat eserleriyle kesiştiği noktalar ortaya konulmuştur.