Hurûfât defterlerinde Burdur kazâsı (cami, mescid, medrese, tekke-zâviye ve diğer mimari eserler)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED AYTEN

Danışman: GÜNNUR AYDOĞDU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Osmanlı şehir kimliğinin inşasında merkezi bir kurum olan vakıfların rolünü, Burdur örneği üzerinden Hurûfât Defterleri ışığında araştırmaktadır. Osmanlı bürokrasisinde vakıf atamalarını kaydeden bu defterler, şehrin mimari envanteri, bu yapıların bânileri, geçirdikleri tamiratlar ve görevli profilleri hakkında sistematik veri sunan kritik birincil kaynak niteliğindedir. Araştırmanın metodolojisi, söz konusu defterlerin detaylı transkripsiyonu ve analizini, arşiv belgeleri (Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivleri), salnâmeler ve mevcut literatürle mukayese ederek üç aşamalı bir inceleme sürecine dayandırmaktadır. Ayrıca, yazılı kayıtların fiziksel kanıtlarıyla sınanması için detaylı saha çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Burdur'un Osmanlı dönemi kentsel dokusuna dair yerleşik bilgiye önemli katkılar sunmaktadır. Bu katkılar, çeşitli yapıların bânisi ve tamir ettirenlerin ilk kez tespit edilmesini, literatürde kaydı bulunmayan yeni yapıların tanımlanmasını ve şehrin mekânsal gelişiminin daha dinamik bir şekilde gerçekleştiğini ortaya konduğunu içermektedir. Sonuç olarak bu araştırma, Hurûfât Defterleri'nin yalnızca idari metinler değil, aynı zamanda Osmanlı şehir tarihi, mimarisi ve sosyo-ekonomik yaşamına dair eşsiz veri barındıran kaynaklar olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, söz konusu kaynak türünün sanat ve şehir tarihi çalışmalarındaki metodolojik potansiyelini vurgulayarak benzer yerel çalışmalar için bir model ve temel referans teşkil etmeyi de amaçlamaktadır.