Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinde aleksitemi düzeyi ile etik pozisyon ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELDA YILDIZ
Danışman: Nilüfer Demirsoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırmada, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinde, etik pozisyon ile aleksitimi düzeyi arasındaki ilişkinin demografik değişkenlerle birlikte değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kapsam: Etik karar verirken bireysel farklılıklar etkilidir. "Etik Pozisyonlar Teorisi'' gerçekleştirdiği sınıflandırma ile bireysel farklılıkları ortaya koyabilmektedir. Bireysel farklılıklar farklı duygusal durumların oluşmasına neden olmakta ve etik karar verme sürecini etkilemektedir. Aleksitimide ise duygular etkin bir şekilde kullanılamamaktadır. Etik karar verme sürecini etkileyen etik pozisyonlarla aleksitiminin ilişkisinin araştırıldığı çalışmada, 2017–2018 eğitim–öğretim yılı bahar döneminde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda, 7 ayrı programda eğitim gören, 475 öğrenciye ulaşılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte, nicel araştırma yaklaşımı kullanılan çalışmada katılımcılardan; demografik soru formu ayrıca 5'li likert tipi "Etik Pozisyon Ölçeği–EPÖ" ve "Toronto Aleksitimi Ölçeği–TAÖ" kullanılarak veriler elde edilmiştir. Verilerin analizi için Kolmogorov–Smirnov ve Shapiro–Wilk testleri ile normallik analizi yapılmıştır. Daha sonra güvenirlik testi, t–testi, One–Way ANOVA Testi, LSD çoklu karşılaştırma testi ve Pearson Korelasyon ve Regresyon Analiz testi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların 134'ü erkek ve 341'i kadın'dır. Katılımcıların Etik Pozisyon Ölçeği'nden almış oldukları toplam puan ortalaması 3,70±0,54; İdealizm alt boyundan 4,03±0,68; Rölativizm alt boyutunda 3,37±0,65 olarak gerçekleşmiştir. Toronto Aleksitimi Ölçeği'nden alınan toplam puan ortalaması 2,49±0,50; Duyguları Tanımada Güçlük alt boyutunda 2,28±0,83; Duyguları Söze Dökmede Güçlük alt boyutunda 2,55±0,74; Dışa Dönük Düşünme alt boyutunda ise 2,64±0,44 olarak gerçekleşmiştir. Etik Pozisyon Ölçeği, Aleksitimi Ölçeği ve alt boyutları arasından yapılan korelasyon analizine göre İdealizm ile Dışa Dönük Düşünme alt boyutu arasında ileri düzeyde negatif yönlü (p<0,000<0,001/r=-0,254), Rölativizm ile Duyguları Tanımada Güçlük alt boyutunda ileri düzeyde pozitif yönlü anlamlı (p<0,000<0,001/r=0,178) ilişki bulunmaktadır. Ayrıca rölativizm ile Duyguları Söze Dökmede Güçlük alt boyutunda de çok önemli düzeyde pozitif yönlü anlamlı (p<0,006<0,01/r=0,127) ilişki bulunmaktadır. Regresyon analizine göre ise; idealizm ile Duyguları Söze Dökmede Güçlük alt boyutu arasında anlamlı (p=0,24<0,05), Dışa Dönük Düşünme alt boyutu arasında ileri düzeyde anlamlı (p=0,000<0,05) bulunmuştur. Rölativizm ile Dışa Dönük Düşünme alt boyutu arasında ileri düzeyde anlamlılık (p=0,24<0,000) bulunmuştur. Sonuç: Etik karar vermede duyguların önemi ve etik düşünce sistemleri olan etik pozisyonların da etkili olduğu görülmektedir. Öğrencilerin idealist yaklaşımı, rölativist yaklaşımdan daha çok benimsedikleri; duyguları tanımada güçlük yaşama düzeyleri arttıkça rölativist yaklaşımı benimsedikleri belirlenmiştir. Bu sonuç aleksitiminin etik pozisyona etkisini ortaya koyan sonuçlardan biridir. Aleksitimi düzeyi arttıkça rölativizm oranının da arttığı ve anlamlı düzeyde farklılık oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca duyguları tanımada ve duyguları ifade etmekte güçlük arttıkça bireylerin daha rölativist kararlar verdikleri görülmektedir.