Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL BOSTAN
Danışman: Tuba Onat Çakıroğlu
Özet:
Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlükler ile bir metnin söz varlığının barındırdığı anlamların sözcüklerin kullanıldıkları bağlamlardan hareketle tek tek tespit edilerek dizilmesi ve metnin işlevsel bir sözlüğünün hazırlanması amaçlanmaktadır. Türkçede yazılmış tarihî ve edebî metinlerin her biri için böyle sözlüklerin hazırlanması, dilimizin kapsamlı ve tanıklı bir sözlüğünün oluşmasına zemin hazırlayacaktır. Bu amaca yönelik yürütülen LEHÇEDİZ projesi sözcükleri dijital olarak bir araya getirerek Türkçenin tarihî ve edebî metinlerinden hareketle büyük bir tanıklı sözlüğün oluşturulmasına katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada, Sîmkeşzâde Feyzî'nin Dîvânı'na ait bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük LEHÇEDİZ projesi kapsamında hazırlanmıştır. Sîmkeşzâde Feyzî'nin 4388 beyitten oluşan Dîvânı'nda bulunan yaklaşık 60.000 sözcük, kullanıldığı bağlam çerçevesinde anlamlandırılarak Türk dilinin tarihsel sözlüğüne dahil edilmiştir. Çalışma ayrıca metnin söz varlığı ve şairin üslubuna dair tespitler de içermektedir. Sözlük hazırlanırken, Dîvân'da geçen tüm kelime ve kelime grupları, deyimler, atasözleri, kalıplaşmış ifadeler, kelâm-ı kibâr, yardımcı fiiller, Arapça ve Farsça terkipler, ayet, hadis, dua cümleleri dikkatle incelenmiş; her biri, geçtiği bağlamda kazandığı anlam(lar)ıyla birlikte sözlükte yer almıştır.