Orhon Yazıtları'nda kiplik ifadeleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EZGİ YALÇINKAYA

Danışman: Ferruh Ağca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalıĢmamızda kip ve kiplik kavramlarının tanımları ve bu iki kavramın sınıflandırmaları üzerinde durulmuĢ, Orhon Yazıtlarında bulunan kiplik ifadeleri, yapılan sınıflandırmaya göre incelenmiĢtir. ÇalıĢmamız dört bölümden oluĢmaktadır: Birinci bölümde öncelikle Eski Türkçe kavramı üzerinde durulmuĢ, daha sonra Orhon Yazıtları ile ilgili genel bilgiler verilerek yazıtlar üzerine yapılmıĢ belli baĢlı gramer çalıĢmaları verilmiĢtir. Ġkinci bölümde kip ve kiplik kavramları ile ilgili teorik yaklaĢımlar üzerinde durulmuĢtur. Öncelikle kip ve kiplik ile ilgili bugüne kadar yapılmıĢ önemli tanımlar incelenmiĢtir. Ardından her iki kavramla ilgili yapılmıĢ tasnifler ele alınmıĢtır. Bu tasniflerden yola çıkarak bizim oluĢturduğumuz kiplik tasnifi ortaya konulmuĢtur. Üçüncü bölümde Orhon Yazıtlarında bulunan kiplik ifadeleri, ikinci bölümde ortaya koyduğumuz kiplik tasnifine göre incelenmiĢtir. Öncelikle her bir kiplik baĢlığından sonra kısaca bu baĢlığın tanımı yapılmıĢ daha sonra Orhon Yazıtlarında o kiplik türüyle ilgili tespit edilen örneklere ve bu örneklerin açıklamalarına yer verilmiĢtir. Sonuç bölümünde yaptığımız çalıĢmalardan elde ettiğimiz sonuçlar özetlenmiĢtir. vi Bu çalıĢma, bize kipliğin semantikle yakından ilgili ve iĢaretleyicilerini sınırladırmanın pek de mümkün olmadığı bir kavram; kipin ise morfolojik iĢaretleyicilerini tespit edebildiğimiz semantik bir kavram olduğunu, zaman zaman birbiriyle karıĢtırılan ya da birbirinin yerine kullanılan bu iki kavramın kesin sınırlarla birbirinden ayrılmayacağını gösterecektir. Anahtar Kelimeler: Eski Türkçe, Orhon Yazıtları, kip, kiplik.