Düşük Ve Yüksek Sıcaklık Uygulamalarının Arbüskülar Mikorizal Spor Uygulanan Mısırın Isı Şoku Proteinleri Ekspresyonu Ve Mineral Alımındaki Değişimler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VEDİA BAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurdilek Gülmezoğlu
Eş Danışman: İmren Kutlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, düşük ve yüksek sıcaklık stresi altında mikoriza uygulanan mısır bitkilerinin mineral element konsantrasyonları, fizyolojik parametreleri ve ısı şoku proteinlerinin gen ekpresyonunda ki değişimler araştırılmıştır. Çalışma 3 tekerrürlü olarak faktöriyel deneme desenine göre kontrollü koşullarda ve saksılarda yürütülmüştür. Bir mikorizasız (M0=kontrol/şahit) ve dört adet arbüsküler mikorizal fungus AMF türü (M1, M2, M3, M4) olmak üzere 5 mikoriza uygulaması altında 7 farklı sıcaklık (5 °C, 10 °C, 15 °C, 25°C (kontrol), 35 °C, 40 °C ve 45 °C) uygulaması denemenin faktörlerini oluşturmaktadır. Mikorizalar her bir kilogram toprağa 2000 spor olacak şekilde uygulanmıştır. Mikoriza uygulanmasıyla toprak üstü yaş ve kuru ağırlığı M3 mikoriza tür karışımının uygulandığı kontrol bitkilerinde en yüksek bulunmuştur. Mineral element içeriklerinde en yüksek değerler N, P, K, Ca ve Fe konsatrasyonlarında M4, Cu ve Mn konsantrasyonlarında M3, Mg ve Zn konsantrasyonlarında ise M2 mikoriza tür karışımlarının uygulandığı mısır bitkisinde kontrol sıcaklığında (25 °C) belirlenmiştir. Lipit peroksidasyonunun tüm uygulamalarda sıcaklık değişimleriyle birlikte giderek arttığı, prolinin koruyucu etkisinin yüksek sıcaklıklarda düşük sıcaklıklara göre daha belirgin olduğu belirlenmiştir. GR aktivitesinin M1 ve M2, APX ve CAT enzim aktivitelerinin ise M3 ve M4 türleriyle olan simbiyozda sıcaklık değişimlerine tolerans sağlamada daha önemli etkilerinin olduğu, SOD aktivitesinin ise etkisiz olduğu belirlenmiştir. Tüm mikoriza uygulamalarında HSP70 ve HSP90 sentezi 10 ºC, 40 ºC ve 45 ºC'de maksimuma ulaşmıştır. Mısır bitkisinde düşük ve yüksek sıcaklık uygulamalarının, mikoriza simbiyozunda, incelenen parametreler bazında ciddi değişimlere neden olduğu, bu değişimlerin sıcaklık değişimlerine ve mikoriza türleri arasındaki farklılıklara bağlı olarak farklı seviyelerde meydana geldiği ortaya konmuştur. Bu konuda ileriki aşamada yapılabilecek farklı transkriptomik çalışmalara temel oluşturarak, düşük veya yüksek sıcaklık stresine tolerant mikoriza türlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalara yardımcı olacaktır.