Orta Sakarya bölgesi kretase - tersiyer istifinin kaynak bölge ve iklimsel açılardan incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SANEM AÇIKALIN

Danışman: FARUK OCAKOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışma alanı olan Mudurnu-Göynük Havzası, Orta Sakarya Bölgesinde yer alır. NeoTetis'in kuzey kolunda konumlanan alan, paleocoğrafik özellikler açısından Kretase sonunda ana su kütlesinden kısmen ayrılmış durumdadır ve güneyinden bir dalma?batma zonu ile sınırlandırılmıştır. Alanda kıta ? kıta çarpışmasının ne zaman başladığı ise tartışmalıdır. Bu çalışmada Geç Kretase ? Erken Paleosen yaşlı üç adet ölçülü stratigrafik kesit üzerinde, sedimantolojik, sedimanter petrografik, Optik CL, jeokimyasal ve duraylı izotop çalışmaları yürütülerek okyanusun kapanma yaşına yaklaşımda bulunulmuş ve havzada hüküm süren iklimsel ve oşinografik koşullar aydınlatılmıştır. Kesitler Kampaniyen yaşlı pelajik kireçtaşları ile başlar; türbitidik kumtaşı ara tabakalı derin deniz çamurları ile devam eder. Paleosen'de sığ denizel kireçtaşı/marn ardalanması gözlenir.Kaynak bölge çalışmalarında, Geç Kampaniyen'de (71,6 Ma) kaynak kayaçların felsikten mafik karaktere evrildiği saptanmıştır. Bu, okyanusal kabuk ve metamorfik kayaçlardan oluşan yığışım prizmasının yükselerek kaynak alan oluşturduğunun işareti olarak değerlendirilmiştir. NeoTetis'in kuzey kolundaki çarpışmanın Geç Kampaniyen?Erken Mastrihtiyen yaş aralığından hemen önce gerçekleştiği ileri sürülmüştür.Belirgin iklimsel ve oşinografik değişimlerin gözlendiği bazı seviyeler küresel olaylar ile kolaylıkla deneştirilebilirken, kimilerinin küresel kayıtlarda karşılığı yoktur. 71,9 Ma dolaylarındaki deniz seviyesi yükselmesi, diğer havzalarda da kayıtlanan öztatik kontrollü bir sapmadır. Benzer şekilde, Kampaniyen?Mastrihtiyen sınırındaki (70,6 Ma) ve 69,9 Ma'daki küresel soğuma ve seviye düşümleri de Orta Sakarya Bölgesinde kayıtlanmıştır. 72,2 Ma ve 71,6 Ma'da gözlenen seviyesi yükselimleri ise havzada yaşanan tektonik olayların kontrolündedir. Özellikle 71,6 Ma'daki seviye yükselimi, üretkenlik ve detritik katkıdaki düşüş, okyanusun kapanması ve yükselen yığışım prizmasının havzada yarattığı yerel etkilerin bir sonucudur.