Akut Yaraların İyileştirilmesinde Bitkisel Lipozom İçeren Levan Bazlı Biyoaktif Hidrojellerin Geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoteknoloji ve Biyogüvenlik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM ERDAL ALTINTAŞ
Danışman: Pınar Aytar Çelik
Özet:
Son zamanlarda doku mühendisliği yaklaşımları, insidansı artan akut ve kronik
yaraların tedavisinde aktif yara bakım ürünlerine yönelmiştir. Aktif yara bakım ürünleri
içerisinde yer alan hidrojeller, yüksek su tutma kapasiteleri ile yara bölgesinde istenilen nem
dengesini sağlayan 3B polimerik iskelelerdir. Biyouyumlu özellikleri, esnek ve gözenekli
yapıları, yüksek hidrofilik özellikleri sayesinde hücre ve dokuların onarımı ve
yenilenmesinde, biyoaktif maddelerin hedef bölgeye kontrollü salımında sıklıkla tercih
edilmektedir. Yara bakımında ideal yapılar olan hidrojellerin üretiminde polisakkarit
yapıdaki doğal polimerler, biyouyumlu ve biyoaktif özellikleri sayesinde sentetik
polimerlere tercih edilmektedir. β-(2-6) bağlarına sahip fruktoz monomerlerinden oluşan
levan polisakkariti biyouyumlu özelliği, düşük iç viskozitesi ve yüksek yapışkan özellikleri
ile gıda, farmasötik, kozmetik ve medikal alanlarda kullanılmaktadır. Üretim ve saflaştırma
işlemlerinin yüksek maliyetleri ise ilgili polimerin çalışmalarını ve kullanımını
sınırlandırmaktadır. Özellikle halofilik bakteriler aracılığı ile steril olmayan koşullarda da
levan polimeri yüksek verimlilikte üretebilmekte ve böylece üretim maliyetleri
azaltılabilmektedir.
Bu doktora tezi kapsamında ilk defa Halomonas elongata 153B halofilik bakterisinin
levan üretimi için optimum koşulları Cevap Yüzey Yöntemi ile belirlenmiş ve optimum
koşullarda üretilen polimer ile levan bazlı hidrojel yapılar geliştirilmiştir. Hücre
yenilenmesi, doku bütünlüğünün kısa sürede sağlanması ve yara bölgesindeki
enfeksiyonların azaltılması amacıyla tıbbi öneme sahip halk arasında yara otu olarak bilinen
Plantago major L. ve Plantago lanceolata L. bitkilerinden ekstre elde edilerek yara
bölgesine kontrollü salım için ekstre yüklü lipozom yapılar oluşturulmuştur. Bitkisel
lipozomların levan bazlı hidrojel yapılara yüklenmesi ile geliştirilen kompozit malzemenin
yara iyileştirme etkinliği ise in vitro yara modelinde değerlendirilmiştir. Böylece hem klinik
uygulamalarda hem de point-of-care olarak adlandırılan hasta başı kullanıma uygun bitkisel
lipozom içeren, doğal, biyouyumlu, biyobozunabilir ve yara iyileşme sürecine katkıda
bulunan levan ile fonksiyonel bir (antimikrobiyal, antieflamatuar ve proliferatif) yara bakım
ürünü geliştirilmiştir. Geliştirilen biyoaktif hidrojeller akut yaraların iyileştirilmesi için umut
verici bir tedavi yaklaşımı niteliğindedir.