1299 sene-i Hicriyyesine Mahsûs Selânik Vilâyet Sâlnâmesi Transkripsiyon ve Tahlili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA DEMİRHAN
Danışman: Meral Bayrak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kelime manası olarak "yıllık" anlamına gelen sâlnâmeler, içerisinde birçok bilgi ihtiva etmektedir. Nitekim, sâlnâmeler Osmanlı Devleti'nin; askerî, mülkî, hukukî, siyasî ve iktisadî alanlarında bilgi veren ve tarihimize ışık tutulmasını sağlayan birinci el kaynak olarak kabul edilen tarihi belgelerdir. II. Abdülhamit döneminden itibaren özellikle Vilâyet sâlnâmelerine çok önem verilmiştir. Zira Vilâyet sâlnâmeleri, dönemin eğitim hayatı, bürokrasisi, hukuk ve adalet sistemi gibi önemli alanlarda bilgiler vermektedir. Bunların yanı sıra; bölgenin coğrafi, tarımsal yapısı ile yörede meydana gelen doğa olayları gibi tarihi araştırmalarda önem arz eden bilgiler de kayıtlarda yer almıştır. Çalışma konusu olan 1299 Sene-i Hicriyyesine mahsûs Selânik Vilâyet Sâlnâmesi, miladi olarak 1881-1882 yılına tekabül etmektedir. Bu sâlnâme, önemli bir Osmanlı şehri olan Selânik'in fiziki ve coğrafi durumu ile sosyal ve iktisadi yapısı hakkında bilgiler içermektedir. Sâlnâmenin ilk bölümünde takvim bilgilerine yer verilerek önemli tarihler ve bu tarihlerde meydana gelen olaylara değinilmektedir. Ayrıca, ekim-dikim zamanları gibi tarımsal faaliyetler ile fırtına zamanları, şiddetli sıcak aylar gibi iklimsel olaylara da yer verilmektedir. Sâlnâmenin sonraki kısımlarında, İslam tarihi sürecinde zuhûr eden önemli olaylar, hicretden önce ve hicretden sonra olmak üzere iki zaman diliminde belirtilmektedir. İlerleyen bölümlerde Osmanlı padişahlarının; doğum tarihleri, görev süreleri, ölüm tarihleri ve türbelerinin nerede bulunduğu yer almaktadır. Sâlnâmede, vilâyet merkezinde görev yapan kişilerin isim ve ünvanları kısım kısım verilmektedir. Müslim ve gayr-i müslim teb`anın eğitim kurumları hakkında da bilgilere ulaşılmaktadır. Sâlnâmenin son kısmında ise vilâyetin; gölleri, nehirleri, ormanları, madenleri, nüfus bilgileri, kız ve erkek mektepleri hakkında bilgiler mevcuttur. Tüm bu konularla ilgili daha detaylı bilgiler tezin tahlil kısmında ele alınmıştır. Bu çalışmada öncelikle transkripsiyonu yapılan sâlnâmenin ait olduğu Selânik Vilâyeti'nin tarihi arka planı ile sâlnâmeler hakkında bilgi verilmiş, okuyucuya kolaylık olması amacıyla orijinal metin ile transkribe edilen sayfa birlikte gösterilmiştir.