Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VAHİDE KORKMAZ
Danışman: Nilüfer Demirsoy
Özet:
Başlık: Bedene yönelik medikal estetik müdahalelerin bireysel, toplumsal ve
etik yönleri ile değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışma, güzellik kültürünün belirleyiciliği çerçevesinde, medikal
estetik müdahalelerin bireylerin beden algısı, toplumsal cinsiyet rollerive karar alma
süreçleri üzerindeki etkilerini; toplumsal değişim aktörlerinin bu süreçlerdeki rolünü;
denetim ve düzenlemelerin kapsamını, hekimlerin sorumluluklarını etik ve sosyolojik
açıdan inceleyerek değerlendirmektedir.
Yöntem: Çalışma nitel olarak yürütülmüştür. Araştırma grubunu medikal estetik
işlem yaptırmış/yaptırmak isteyen 20 katılımcı oluşturmuştur. Veriler, yarı
yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiş ve nitel veri analizi programıyla
çözümlenmiştir.
Bulgular: Araştırmada, toplumsal normların güzellik ve estetik algısını
belirlediği, işlemlerin yaşlılığın kabulü ve reddinde rolü olduğu, sosyal statü göstergesi
olarak kabul edilebildiği, işlemlerde est(etik) yaklaşımın olumlu beden algısına
katkıda bulunduğu, Y kuşağı ve kadınların güzellik standartlarına uyma konusunda
daha fazla baskı altında olduğu, gençler arasında uygulamaların yaygınlaştığı
belirlenmiştir. İşlemlere erişimde, istek ve kararlılık alım gücünden daha etkili olduğu,
sosyal medya ve güzellik endüstrisinin beden algısını olumsuz etkilediği görülmüştür.
Hekimler, danışan görsellerini kullanarak talep oluşturmada ve endüstrinin pazarlama
stratejilerine katkıda bulunmakta, yetkisiz işlemler halk sağlığı açısından risk
oluşturmaktadır.
Sonuçlar: Medikal estetik uygulamalar, psikolojik iyi oluşuna katkı sağlamakla
birlikte orantılılık ilkesi gözetilmediğinde karakteristik özellikleri
değersizleştirmektedir. Güzellik ve estetiğin tıbbileşmesi işlemli güzellik arayışındaki
bedenleri araçsallaştırmaktadır. Sosyal medya ve güzellik endüstrisinin sunduğu
gerçekçi olmayan güzellik standartları, özellikle ekonomik özgürlüğü olmayan
gençleri, kadınları risk altına almaktadır. "Referans bedenler" olarak tanımladığımız
belirlenimci benzeme taleplerinin karşılanması özerklik ilkesiyle çelişmektedir. Bu
bulgular, güzellik ve estetik kavramlarının tıbbileştirilmesi olgusunu medikal estetik
uygulamalar bağlamında kapsamlı olarak ele alan araştırmamızın özgün
katkılarındandır. Hekimlerin etik sorumluluklarını yerine getirerek yanıltıcı vaat ve
vii
gereksiz işlemlerden kaçınmaları, kültürel erozyonu önlemede ve bedenlerin
nesneleşmesine karşı koymada güçlü aktörler olarak öncü olmalılardır.