Biyokömür Ortamında Yetiştirilen Yulaf Bitkisinin Donma Toleransının ve Mineral Alımının Değişimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Semra Taşdemir Akça
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurdilek Gülmezoğlu
Eş Danışman: İmren Kutlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, kontrol (25 ℃) ve donma stresi (-15 ℃) koşullarında yetiştirilen yulaf bitkilerinin mineral element konsantrasyonları, bazı antioksidan enzim aktiviteleri ile fizyolojik ve moleküler parametreleri üzerine biyokömür uygulamalarının etkileri araştırılmıştır. Çalışma, faktöriyel deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kontrollü koşullarda ve saksılarda yürütülmüştür. Hayvansal ve bitkisel kaynaklı biyokömür materyalinden %4 oranında uygulama yapılan bitkiler 3-4 yapraklı döneme kadar kontrol koşullarında yetiştirilmiştir. Yaklaşık 28 gün sonra bitkilerin bir bölümü +4 ℃ sıcaklıkta 24 saat boyunca soğuğa alıştırılmış (aklime edilmiş), bir bölümü soğuğa alıştırılmadan 3, 6 ve 12 saat süreyle donma stresine (-15 ℃) maruz bırakılmıştır. Donma stresi, N, P ve K dahil olmak üzere çeşitli besin maddelerinin alımını azaltmıştır. Yulaf bitkilerinin aklime edilmeleri N, P, K, Ca, Mg, Fe, Cu, Zn ve Mn alımını iyileştirmiştir. Donma stresi ile birlikte klorofil içeriğindeki azalışlar biyokömür uygulaması ile daha az düzeyde olurken, biyokömür uygulanan bitkilerin membran dayanıklılık indeksi (MDİ) daha yüksek bulunmuştur. Lipit peroksidasyonu (MDA) ve prolin içeriği ise biyokömür uygulamasında ve aklime edilen bitkilerde istenilen düzeylerde olmuştur. Donma stresiyle ve biyokömür uygulamalarıyla birlikte enzim aktivitelerindeki (SOD, CAT, GR, APX) artışın, donma stresini bertaraf edecek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Gen ekspresyonlarının değişimin hayvansal biyokömür uygulanmasıyla birlikte aklime edilen bitkilerin stresle başa çıkmada beklenen yukarı düzenlemeye 3 saatlik donma sırasında ulaştığını göstermiştir. HSP90 proteinin ortaya çıkışı da göz önüne alındığında, hayvansal biyokömür uygulanmasının yulaf bitkisinde kısa süreli donma stresini azaltmada daha etkili olacağı sonucuna varılmıştır.