Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Disiplinlerarası Sinir Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞLAR ÖZDEMİR
Danışman: Hakan Ay
Özet:
i
ÖZET
Başlık: Sıçanlarda Valproik Asitle Oluşturulmuş Otizm Modelinde Barrel Korteks
Morfolojisinin İncelenmesi
Amaç: Otizm, sosyal etkileşim sorunları ve tekrarlayan stereotipik hareketlerle
karakterize edilen nörogelişimsel bir bozukluktur ve son yıllarda prevelansı giderek
artmaktadır. Otistik bireylerin %90'ından fazlasında görülen duyusal anormallikler,
uyaranlara aşırı ya da yetersiz tepki, uyaranların duyusal kodlanmasında ve nöronal
entegrasyonunda farklılaşma olarak kendisini gösterir. Sıçan somatik duyu korteksinde
bulunan ve her biri bir bıyığı temsil eden barrel isimli hücre grupları, duyu
çalışmalarında yarım yüzyıldır kullanılan temel modellerden biridir. Bıyıkların erken
neonatal dönemde lezyonlanması, barrel gruplarının somatotopografik yapısını bozar ve
nöroplastisite bağlamında incelemeleri mümkün kılar. Benzer şekilde nöron
dendritlerinin morfolojik analizi anormal bağlantılar ve devreler hakkında önemli
bilgiler verir.
Yöntem: Mevcut çalışmada sıçanlarda valproik asit ile oluşturulan otizm
modelinde somatik duyu korteksinde morfolojik değişiklikleri incelenmiştir. Prenatal
valproik asit maruziyetiyle otizm benzeri fenotip oluşturulan hayvanların bir grubunda
bıyıklar lezyonlanmış ve korteksin sitokrom-c ile boyanmasıyla genel morfolojik
değişimler hacim hesaplama yöntemiyle ortaya konmuş, diğer grubunda ise hücre
düzeyindeki farklılıklar, lamina 4 ve 5 nöronlarında Golgi-Cox boyamayla dendritik
morfoloji seviyesinde incelenmiştir.
Bulgular: Somatik duyu korteksinde thalamokortikal girdileri alan lamina 4
dikenli yıldızsı nöronların dentritik dallanmalarında, dikenlerinde ve barrel
hacimlerinde bir fark gözlenmemiştir. Korteksten çıktıyı ileten lamina 5 piramidal
nöronların dendrit dallanmalarında artış, apikal, oblik ve bazal dendritlerindeki
dikenlerde zayıflama ve yalnızca bazal dendritlerinde sayıca artış gözlenmiştir.
Sonuç: Sıçanlarda valproik asit maruziyetiyle oluşturulan otizm modelinde hücre
ve dendrit türüne göre değişen morfolojik anormallikler, hücre tipine özeldir ve yerel
devrede oluşan farklılaşmalara işaret etmektedir.