R-39 Numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin Çeviri Yazısı ve Tahlili (H.1204-1205/M.1789-1791)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, Sos.Bil.Enst.Md.Lüğü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET FATİH BOZAN
Danışman: Meral Bayrak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nin taşradaki temsilcisi, hâkimi ve bir nevi belediye başkanı olan kadıların kendilerine intikal eden konuları ve yaptıkları işlemleri kaydettikleri Şer'iyye sicilleri Osmanlı arşiv evrakı arasında müstesna bir yere sahiptir. Tezin konusunu teşkil eden R-39 numaralı Rusçuk Şerʻiyye Sicili, Bulgaristan Milli Kütüphanesi'nde bulunmaktadır. R-39 numaralı Rusçuk Şerʻiyye Sicili kayıtları Devlet-i Âliye'nin Avusturya ve Rusya ile olan muharebeleri (1789-1791) ile Fransız İhtilâli dönemine tesadüf etmesi sebebiyle ağırlıklı olarak savaş ortamının doğurduğu güvenlik mülahazalarını yansıtmaktadır. Bununla birlikte çeşitli konularda hükümlerin yer aldığı defter, dönemin gerek siyasi ve idari gerekse iktisadi ve sosyo-kültürel yönleri hakkında da detaylı mâlumat vermektedir. Tezde öncelikle Rusçuk'un tarihi ve stratejik konumu ile Şer'iyye sicilleri hakkında genel bir bilgi verildikten sonra çalışmanın temelini teşkil eden R-39 Numaralı Şerʻiyye Sicili kayıtlarından yola çıkılarak Rusçuk'un idari ve sosyo-kültürel yapısı hakkında analitik değerlendirmeler yapılmıştır. Hükümlerden edinilen bu bilgiler doğrultusunda Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki siyaseti, yönetim anlayışı, hukuki, mali ve sosyal alanlardaki uygulamaları ile birlikte Rusçuk'un Osmanlı tarihindeki önemi ortaya konulmuştur. Daha sonra R-39 numaralı Rusçuk Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonlu metnine yer verilmiş ve sicil defterinin konulara göre tasnifi yapılarak detaylı şekilde incelenmiştir. Rusçuk Şer'iyye Sicili, Osmanlı Devleti'nin âdil yönetim anlayışını, olağanüstü durumlarda bile çok milletli, çok dinli ve çok dilli bir toplumda huzur ve sükûnu sağlama kabiliyetini ortaya koyan orijinal bir kaynak ve araştırmacıların yararlanabileceği tarihi bir vesikadır. Anahtar Kelimeler: Rusçuk, Bulgaristan, Şerriye Sicilleri, Kadı, R-39.