SSCB Sonrası Rusya – Ukrayna İlişkilerinde Çatışma Dinamikleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİS ALP
Danışman: Tahsin Yamak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rusya ve Ukrayna iki ayrı ülke olarak paylaştıkları coğrafya gereği tarih boyunca birçok açıdan ortak paydada buluşabilmişlerdir. Sahip oldukları sosyo –kültürel değerler ele alındığında iki ülke insanını birbirinden ayırt edebilmek neredeyse imkânsızdır. Bu tür benzerliklerin devletleri dostane ilişkiler kurmaya teşvik ettiğini söylemek mümkün olsa da Rusya – Ukrayna ilişkilerindeki seyir bu yönde olmamıştır. Sahip olunan ortak değerlere rağmen iki ülke arasındaki ilişkilerde öne çıkan kavram çatışma olmuştur. Sahip olunan benzerliklere dayanarak ve Rusya'nın yüzyıllardır Ukrayna'ya karşı izlediği politikalar göz önünde bulundurularak, kaleme alınan birçok eserde Ukrayna'dan Rusya'nın 'küçük kardeşi' olarak bahsedilmiş ve Rusya 'ağabey' olarak adlandırılmıştır. Geçen yıllarla beraber liderler ve yönetim şekilleri değişiklik göstermiş olsa da ikili ilişkilerdeki çatışma dinamikleri değişmemiş, yalnızca şekil değiştirmiştir. SSCB döneminden günümüze kadar iki ülke arasındaki sular durulmamış, ilişkilerdeki gerilim ivme kazanarak artmıştır. Bu çalışmanın amacı Rusya – Ukrayna ilişkilerinin tarihi arka planını ele alarak, ilişkilerin kırılma ve dönüm noktalarına değinerek ilişkilerin durumunu realist ve neorealist çerçevede açıklamaktır. Bu çalışma, Rusya ile Ukrayna'nın köklü ortak bir tarihi paylaşıyor olmalarına ve birçok alanda sahip oldukları benzerliklere rağmen neden yıllar boyunca aralarındaki çatışma dinamiklerini çözüme kavuşturamadıklarına cevap aramaktadır. Bu araştırma Çarlık Rusya döneminin son zamanlarından günümüze kadar olan süreci ele almaktadır. Bu tezin birinci bölümünde realist paradigma ve çatışma dinamikleri açıklanmış, klasik realizm ve yapısal realizmin tanımları yapılarak bu kavramlar tartışılmıştır. Tezin ikinci bölümünde SSCB dönemi boyunca, Holodomor gibi Stalin hükümeti gibi, iki ülke arasındaki gerilimi tetikleyen olaylardan, liderlerin izledikleri stratejilerden ve bu süreçlerin sonuçlarından realizm çerçevesinde bahsedilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde ise SSCB'nin dağılmasından sonraki süreçten başlanarak devam etmekte olan 2022 Rusya – Ukrayna Savaşı'na kadar olan dönem yapısal realizm çerçevesinde ele alınmış, bu süreç içerisinde ülkelerde yaşanan lider değişikliklerine ve bu değişimlerin sonuçlarına yer verilerek iki ülkeyi karşı karşıya getiren süreçlere değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Rusya, Ukrayna, Holodomor, Turuncu Devrim, 2022 Rusya – Ukrayna Savaşı, Klasik Realizm, Yapısal Realizm