Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYBİYÇE CEMİLE BEŞTAŞ
Danışman: Emre Ev Çimen
Özet:
Amaç: Ortaokul matematik öğretmenlerinin problem çözme sürecinde etkili soru sorma becerilerinin çevrimiçi ortamda incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesinde İlköğretim Matematik Eğitimi Yüksek Lisans programında öğrenim gören 2 erkek 2 kadın toplam 4 matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda ders gözlemi, uygulama soruları, odak grup görüşme formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bulgular: Ortaokul matematik öğretmenlerinin çevrimiçi ortamda gerçekleştirdikleri derslerin dökümleri üzerinden yapılan bu çalışmada planlı ve plansız uygulama olmak üzere öğretmenlere iki uygulama uygulanmış ve bu uygulamadaki problemleri çözerken kullanmış oldukları sorular incelenmiştir. Uygulamalar sürecinde rutin ve rutin olmayan problemler bağlamında ve uygulamaların plansız ve planlı olmasından kaynaklı olarak çözümlerinde, sordukları sorularda farklılıklar olup olmadığına da ayrıca dikkat edilmiştir. Uygulamalar sonrasında 15 kategoriden oluşan soru kategorileri oluşturulmuş ve bu kategorilerin neye göre belirlendiği detaylı olarak anlatılmıştır. Öğretmenlerin plansız ve planlı uygulamada her bir kategoride sormuş olduğu sorular şekiller yardımıyla gösterilmiş devamında da sormuş oldukları soruların diyalogları dökümlerden alınarak eklenmiştir. Sonuç ve Öneriler: Çalışmada elde edilen bulgular sonucunda problem çözme sürecinde etkili soru sormanın önemli olduğu bulunmuştur. Öğretmenler araştırılmak istenen durumlardan rutin ve rutin olmayan problemleri genel olarak fark etmiş ve bu problemleri fark etme sebepleri olarak yüksek lisans ders sürecinde almış oldukları Problem 2 Çözme ve Problem Kurma Öğretimi Dersinin etkili olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenlere verilmiş olan sürenin yani problemleri planlı ve plansız şeklinde ayrımın öğretmenlerin çözümlerinde farklılık yaratmadıklarını sadece bir öğretmen, rutin olmayan problemlerde farklı çözüm yolları bulma açısından yararlı olduğunu belirtmiştir. Sormuş oldukları soruların genel olarak öğrencinin dönütüne bağlı değiştiğini ve sınıf ikliminin bunda etkili olduğunu belirtmişlerdir. Soru kategorilerindeki dağılımlar incelendiğinde ise soruları sınıf ortamında çözen öğretmenlerin soru yoğunluklarının daha fazla olduğu; bireysel tek bir öğrenci ile çözenlerde ise soruların daha az yoğunlukta olduğu dikkat çekmiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda bütün öğretmenlerin aslında problem çözerken üstünde çok fazla durulmayan, rasgele olarak kullanılan soruların problemin çözümünde ne kadar önemli olduğunu fark etmişler ve bundan sonraki kullanımlarında bu hususa dikkat edeceklerini belirtmişlerdir. Araştırmanın sonucunda matematik öğretmen adaylarının Problem Çözme ve Problem Kurma Öğretimi Dersi kapsamında ve matematik öğretmenlerin de hizmet içi eğitimler kapsamında etkili soru sorma becerileri eğitimi almalarının uygun olacağı değerlendirilmiştir. Bu araştırmanın ilerletilmesi için, araştırmacıların yüz yüze ortam, farklı sınıf seviyeleri, farklı problemler, mezun olunan okul, mesleki deneyim gibi farklı değişkenlerle çalışmalar yapmaları önerilmektedir.