Topluma yönelik sigara karşıtı müdahalelerin etkililiği: Bir meta analiz çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EGEMEN ÜNAL
Danışman: Selma Metintaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışma, Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen ve MPOWER (İzle, Koru, Öner, Uyar, Yasakla, Vergilendir) olarak kısaltılan topluma yönelik sigara karşıtı müdahale uygulamalarının tüm yaş gruplarında "sigara içme sıklığı", "sigara bırakma hızı" ve "günlük içilen sigara sayısı" değişkenleri üzerine etkililiğini değerlendirmek amacı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı'nda Ocak 2016-17 tarihleri arasında yürütülen bir meta analiz çalışmasıdır. Çalışmada "smok*, tobacco, cigarette*" anahtar kelimeleriyle "Medline, Web of Science, Scopus, Cochrane-Library" veri tabanlarından POWER kriterlerinin uygulama alanlarına ilişkin tarama yapıldı. Makaleler araştırma ekibi tarafından başlık, özet, tam metin, analize dâhil etme kriterleri ve kalite değerlendirilmesinden geçirilerek meta analize alındı. Çalışmalarda 6 aydan kısa ve 6 ay ve daha fazla süre takipli müdahaleler kısa ve uzun dönem olarak değerlendirildi. Analizler öncesi heterojenite testi yapıldı, test sonucu p<0.05 ise rastgele, p≥0.05 ise sabit etki modeli kullanıldı. Ana değişken olarak sigara bırakma hızını kullanan P (koru) ve O (öner) kriterlerine ait uygulamalar en uzun takip döneminde erişkinlerde sigara bırakma hızını %39 artırırken [RR:1.39(1.23-1.57)], uygulamaların adölesanlarda sigara bırakma hızı üzerine etkili olmadığı belirlendi [RR:1.13(0.90-1.42)]. Erişkinlerde sigara bırakma hızı üzerine en etkili uygulama "NYKT temelli sigara bıraktırma çalışmaları" idi. MPOWER uygulamalarının bir bütün olarak sigara kullanımı ile ilgili değişkenler üzerine farklı düzeylerde etkili olduğu ve bu etkililiğin farklı yaş gruplarında ve farklı zaman dilimleri içerisinde değişkenlik gösterdiği belirlendi. Sigara karşıtı mücadelede etkililiği kanıtlanmış, uygun maliyetli, iyi planlanmış ve iyi denetlenen sigara karşıtı uygulamaların, tüm ülkelerde, en yüksek seviyede yürürlüğe konması halk sağlığının korunması adına büyük önem taşımaktadır.