Eskişehir, Kütahya ve Afyonkarahisar illerinde dağılım gösteren büyük toykuşu (Otis tarda, Linnaeus 1758)'nun davranış ve populasyon özellikleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET MAHİR KARATAŞ

Danışman: İSMÜHAN POTOĞLU ERKARA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Büyük Toykuşu (Otis tarda, Linneaus 1758), Otididae familyasının Batı Palearktik'te bulunan türlerinden en büyük olanıdır ve Büyük toykuşunun erkek bireyleri dünyanın uçabilen en ağır kuşudur. Bu tür, Küresel Tehlikedeki Kuşlar Listesi'nde, Dünya ölçeğinde incelendiğinde Hassas 'Vulnerable', Avrupa ölçeğinde incelendiğinde ise Asgari Endişe Verici 'Least Concern', Bern sözleşmesinde EK-II (Kesin Koruma Altındaki Fauna Türleri) statüsündedir. Bu çalışma, Eskişehir, Kütahya ve Afyonkarahisar illerinde dağılım gösteren Büyük Toykuşu (Otis tarda, Linneaus 1758)'nun davranış ve populasyon özelliklerinin belirlenmesi amacıyla, Mart 2013-Ocak 2020 tarihleri arasında Eskişehir, Kütahya ve Afyonkarahisar illeri içindeki 7 farklı alanda gerçekleştirildi. Populasyon özelliklerinin belirlenmesi için, transekt ve nokta gözlem metodu ile sayımlar gerçekleştirildi ve davranış özelliklerinin belirlenmesi için ise video kamera ve fotokapanlar ile video kayıtları alındı. Özet olarak çalışma alanları, 100 bireylik üreme populasyonu, 70 bireylik yazlama populasyonu ve 205 bireylik kışlama populasyonu ile Türkiye populasyonunun yaklaşık % 8-14'ünü üreme döneminde, % 6-10'unu yazlama döneminde ve % 17-29'unu kışlama döneminde barındırmaktadır. Çalışma alanı içinde bu türü tehdit eden faktörler arasında elektrik hatlarına çarparak telef olma, üreme alanları içindeki insan kaynaklı rahatsızlıklar, pestisit kullanımı, altyapısal değişikliklerle habitat kayıpları-kesikliliği ve yasadışı avcılık öne çıkmaktadır. Bu nedenle, çalışma alanında yaşayan bu hassas populasyonun devamı için acilen uygun koruma önlemleri alınması gerekmektedir.